Önder ALGEDÄ°K
AkÅŸamcılar bu kadar vergi ile ne kadar sevildiÄŸini biliyor mu? Bütçe çevreyi kirletenden deÄŸil akÅŸamcıdan kazanıyor. Ne olursa olsun, 2018 yılı gibi 2019 da akÅŸamcıların yılı olsun.
2018 yılı sezon finalini yılbaşı akÅŸamı hep beraber yaÅŸayacağız. 2018 oldukça ihtiraslı bir yıl oldu. Demokratik ülkelerde 10 yılda yaÅŸanmayanı bir yılda yaÅŸadık. Bir baktık ÅŸeker fabrikaları satılıyor, bir baktık adaletsiz bir seçim oluyor, bir baktık ülke asfalt ve beton ile kaplanırken her ÅŸey ama her ÅŸey tekelleÅŸiyor. Ülkede güçlü olan ne varsa ithalat ve spekülasyon ile kontrol altına alınıyor. Tabii en büyük ÅŸeyi unutuyoruz, ülkede yaÅŸanan çifte kriz.
Bir de tatlı tatlı bir rejim değişikliği var ki onu en başa yazalım.
ÇÄ°FTE KRÄ°Z
Türkiye’nin 2002-2017 yılları arasında toplam cari açığı 549 milyar dolar olarak gerçekleÅŸti. GeçmiÅŸ dönemlere göre çok yüksek artışını nedeni iktidarın enerjide tekelleÅŸme ve bu tekelleÅŸme için ithalata yönelmesi idi. Böyle olunca aynı dönemde 563 milyar doları fosil yakıt ithal edenlere ödedik.
Bu, ekonomik krizde fosil yakıt ithalatının etkisi idi. Ama bir de iklim deÄŸiÅŸikliÄŸine etkisi oldu. Her hava olayının aşırı olduÄŸu bir yıl yaÅŸadığımızı hepimiz biliyoruz. Bir ülkede her gün bir sel felaketi mi yaÅŸanır?
2018 ekonomik kriz ve iklim krizinin yaşandığı bir yıl oldu.
KRÄ°ZLERÄ°N AYI AÄžUSTOS
Her ÅŸey 8 AÄŸustos günü Ordu’da yaÅŸanan yağış sonrası ortaya çıkan sel felaketleri ile baÅŸladı. Çok açık ki bu kriz siyasetçi ve onların asfalt, beton, iklim, HES ve Karadeniz Otoyolu politikası sonucu idi. Yani 8 AÄŸustos Ordu sel felaketi politikacı kaynaklıydı.
Bu olaydan bir hafta geçmeden ekonomik kriz patlak verdi. 1 AÄŸustos’ta 5 TL’nin altında olan dolar 13 AÄŸustos’ta 6,88 TL’ye çıktı. Doların yılbaşında 3,8 TL olduÄŸunu hatırlarsak krizin ne kadar derin olduÄŸunu anlaşılacaktır.
Geriye baktığımızda aÄŸustos ayında çifte kriz yaÅŸandığı çok net ortada. Krizin öncüsü ve devamında bir dizi olay yaÅŸanmış olsa bile kriz hâlâ devam ediyor ve doÄŸru adımlar atılmadıkça etkileri daha derin olacak.
2019’DA BÜTÇE KRÄ°ZÄ°
2018 bitmeden mecliste 2019 bütçesi görüÅŸüldü. Kimse pek konuÅŸmadı, çoÄŸumuz hissetmedik bile. Bütçe kapanışında Ayhan Bilgen yaptığı konuÅŸmada bundan sonraki senelerde bütçe görüÅŸmelerinde ilk gün önce bütçeyi oylayalım sonra burada konuÅŸalım dedi ve ardından “Bir konu 20 günden fazla komisyonda, 10 gün burada konuÅŸulur da bir cümlesi deÄŸiÅŸtirilemezse buna müzakere denmez münazara denir” dedi.
Yani virgülüne dokunulmadan ve açıktan sorgulatmayarak bütçe geçti. Kimse fark etmedi ama 2019 için bize ciddi roller düÅŸüyor. Bunu, bütçe açık olarak ortaya koyuyor.
2018 AKÅžAMCILARIN YILI OLDU
Bütçede halktan toplanan dört kalem çok deÄŸerli: Tütün, alkol, motorlu taşıtlar ve petrol-gaz gelirleri. 2018 yılında sadece bu dört kalemden beklenilen gelir 140,3 milyar TL olarak öngörülmüÅŸtü. Ancak ilk sekiz aylık gelirlere göre yapılan bütçe gerçekleÅŸme tahminleri 5,5 milyar TL’lik kaybın olduÄŸunu ortaya koyuyor. Gelir kaybının nedeni petrol-gaz ve motorlu taşıtlardan kaynaklanıyor. Bu iki kalem yaklaşık 13,9 milyar TL az gelmiÅŸ. Ama tütün ve alkol öyle mi? AkÅŸamcı arkadaÅŸlar bir araya gelip beklentinin 8,4 milyar TL üstüne çıkmışız.
Ä°ÅŸin iyi tarafı petrol ve gazdan tasarruf etmiÅŸiz ve efkarlanmışız sanki. Alkol vergileri 1,8 milyar TL fazla toplanmış. Sadece fazla toplanan bu kadar para TBMM’nin 2019 yılı bütçesine eÅŸit. Sigara içenlerin tahminlerden fazla ödediÄŸi miktar ise ise 2019 yılı Enerji Bakanlığı ve Åžehircilik Bakanlığı bütçesinden daha fazla.
2018 yılı akÅŸamcıların yılı olmalı gerçekten, devlet bunu ilan edebilir. Tahminlerin üstünde verdikleri bu para ile pek çok bakanlığı kurtarabiliyorlar.
2019’DA AKÅžAMCILARA ÖDÜL VAR
Tabii ki bu baÅŸarı iktidarın dikkatini çekmiÅŸ olmalı ki 2019’da en fazla gelir artışını alkollü içkilerden saÄŸlama fikrini sevmiÅŸler ve bütçede yer vermiÅŸler. Alkollü içki gelirlerini 2019’da yüzde 45 arttırıyorlar! Bu olaÄŸanüstü artış gösteriyor ki evde içkisini üretenler biraz daha örgütlenmeli. Yoksa ülke alkol ile çalışacak.
Dahası 2019’da beklenen 15,3 milyar TL alkol geliri neredeyse Diyanet Ä°ÅŸleri ve DışiÅŸleri giderleri toplamı kadar. Yani bir akÅŸamcı bir diyanet ve bir de hariciyeyi finanse edecek.
Tütünde ise yüzde 21’lik gelir artışı bekleniyor. 2019 yılında sigara tiryakilerinden tam 45,7 milyar TL devlet para alacak. Yani bir Millî Savunma Bakanlığı bütçesi kadar vergiyi içlerine çekecekler.
Sadece bu dört kalemde toplam yüzde 10’luk bir artışı tütün ve alkol saÄŸlıyor. Motorlu taşıtlar, petrol ve gaz ürünlerindeki gelir artışı neredeyse sıfır.
Madem iklim krizi, madem ekonomik kriz dedik, akÅŸamcıların hakkını verelim. Bu kadar çevreyi kirleten kuruluÅŸ varken 2019’da öngörülen ceza ne kadar? Çevre idari para cezaları sadece 26,5 milyon TL. Peki ortalığı tarumar eden madenlerden devletin elde ettiÄŸi katkı payı geliri ne kadar? O da 607,8 milyon TL. Yani devletimiz çevreyi kirletenden alacağı parayı almıyor ama akÅŸamcıdan alıyor.
Çok açık ki 2019 bütçesini öngörenler toplu taşımanın olmadığını, insanların bireysel taşıtlara mahkûm olduklarını ve bu ÅŸartlarda kimsenin arabaya binecek hâli olmayacağını, depoya LPG bile koyamayacağını ve kombiyi yakamayacağını öngörmüÅŸler. Bu durumda insanların bir sigara tüttürerek, bir duble içeceÄŸini bilerek bu gelirlerin artacağını bütçeye koymuÅŸlar. Zaten devlet çevreye kirletenden ve doÄŸayı yok edenden para almayacağına göre bu durumdan kederlenenlerden para almak en makulü olarak görmüÅŸ.
Yeni rejim akÅŸamcıları seviyor. AkÅŸamcılar bu kadar vergi ile ne kadar sevildiÄŸini biliyor mu? Bütçe çevreyi kirletenden deÄŸil akÅŸamcıdan kazanıyor.
Ne olursa olsun, 2018 yılı gibi 2019 da akşamcıların yılı olsun.
Mutlu yıllar.