1919 senesinin baÅŸlarında Ä°ngilizler, Türklerin Pontusçulara yönelik olarak geliÅŸtirdiÄŸi direniÅŸ hareketinden rahatsız olmaya baÅŸladı. Damat Ferit PaÅŸa, Sadrazam olmasının ardından sorunun çözümü farklı yollar denedi ve 30 Nisan 1919 tarihinde 9.Ordu MüfettiÅŸliÄŸine getirilen Mustafa Kemal, Samsun'a, ÅŸu görevlerle gönderildi:
Mustafa Kemal ve Arkadaşlarının Bandırma Vapuru Yolculuğu
16 Mayıs 1919 tarihinde Mustafa Kemal, 9 uncu Ordu MüfettiÅŸi olarak Samsun'a gitmek için, Bandırma Vapuru ile Ä°stanbul’dan ayrıldı. Mustafa Kemal’in 16 Mayıs 1919 sabahında Bandırma Vapuru ile çıktığı yolculuk çok çetin geçti. Bu ÅŸartlarda yolculuk üç gün sürdü. Bandırma Vapuru ile Samsun'a hareket eden Mustafa Kemal, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı.
Samsun Ä°ngilizlerin denetiminde olduÄŸu için, milli mücadele adına istediklerini gerçekleÅŸtiremeyeceÄŸini fark eden Mustafa Kemal, 25 Mayıs’ta Havza'ya geçti.
Samsun'a çıkışını Mustafa Kemal, Nutuk'ta ÅŸöyle anlatmıştır:
"1919 yılı Mayıs'ının 19'uncu günü Samsun'a çıktım. Genel durum ve manzara: Osmanlı Devleti'nin içinde bulunduÄŸu durum, Dünya Savaşı'nda yenilmiÅŸ, Osmanlı ordusu her tarafta zedelenmiÅŸ, ÅŸartları ağır bir ateÅŸkes antlaÅŸması imzalamış, Büyük Harbin uzun yılları boyunca, millet yorgun ve fakir bir halde. Milleti ve memleketi Dünya Savaşı'na sokanlar, kendi hayatları endiÅŸesine düÅŸerek memleketten kaçmışlar.
Saltanat ve hilafet makamında bulunan Vahdettin, soysuzlaÅŸmış, ÅŸahsını ve yalnız tahtını emniyete alabileceÄŸini hayal ettiÄŸi alçakça tedbirler araÅŸtırmakta. Damat Ferit PaÅŸa'nın baÅŸkanlığındaki hükümet aciz, haysiyetsiz, korkak, yalnız PadiÅŸahın iradesine tabi ve onunla beraber ÅŸahıslarını koruyabilecek herhangi bir duruma razı, ordunun elinde silahları ve cephanesi alınmış ve alınmakta. Ä°tilaf Devletleri, ateÅŸkes antlaÅŸmasının hükümlerine uymaÄŸa lüzum görmüyorlar. Birer vesileyle itilaf donanmaları ve askerleri Ä°stanbul'da Adana vilayeti Fransızlar, Urfa, MaraÅŸ, Gaziantep Ä°ngilizler tarafından iÅŸgal edilmiÅŸ.
Antalya ve Konya'da Ä°talya askeri birlikleri, Merzifon ve Samsun'da Ä°ngiliz askerleri bulunuyor. Her tarafta yabancı subay ve memurlar ve ajanlar faaliyette. Nihayet baÅŸlangıç kabul ettiÄŸimiz tarihten dört gün önce 15 Mayıs 1919'da Ä°tilaf Devletleri'nin uygun görmesiyle Yunan ordusu Ä°zmir'e çıkartılıyor. Bundan baÅŸka, memleketin her tarafından Hristiyan azınlıklar gizli, açık milli emel ve maksatlarını gerçekleÅŸtirmeÄŸe, devletin bir an evvel çökmesine, çalışıyorlardı."
Mustafa Kemal ile Samsun’a Çıkanlar