MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
VE ESERLERÄ°
Dünya Emperyalistlerinin yönettiÄŸi,
"Birinci Paylaşım savaşı" sonrasıında,
Sevr' mahkum edilerek iÅŸgal edilen üllkeyi,
Osmanlı'nın enkazından oluÅŸturduÄŸu düzenli bir ordu ile baÅŸlattığı
"Ulusal KurtuluÅŸ Mücadelesi" ile kurtaran,
Lozan'da "Sevr"in yırtılmasını sağlayan,
"Misak-ı Mili sınırlar içinde,
Modern "Türkiye Cumhuriyeti Devleti"ni inÅŸa eden,
Osmanlı'nın tüm borçlarını ödeyen,
Ve ülke genelinde,
Bir taraftan " Aydınlanma Harekatı" ile eğitim seferberliği başlatırken,
DiÄŸer taraftan tek kuruÅŸ yeni dış borç almadan, stratejik planlamaya dayalı hayati öneme haiz yatırımlar ile
sanayileÅŸme ve kalkınma hamlesini baÅŸlatarak, harabeye dönmüÅŸ ülkeyi ayaÄŸa kaldıran,
Dünya, tarihinin en büyük ekonomik krizini yaÅŸarken, Türk parasının dünyanın en deÄŸerli parası haline gelmesini saÄŸlayan,
Ülkeyi ikinci dünya savaşına sokmama baÅŸarısını göstererek çocukların babasız kalmamasını saÄŸlayan,
Mustafa Kemal ATATÜRK ve ArakadaÅŸlarını,
itibarsızlaÅŸtırıp karalamaya çalışan, çapsızların düzeyi daha iyi analaşılacaktır.
MUSTAFA KEMAL ATATÜRK
VE
TEK PARTÄ° DÖNEMÄ°NDE;
GEREK DEVLEÅžTÄ°RÄ°LEREK VE GEREKSE YENÄ° NÅžA EDÄ°LEREK,
HALKIN HÄ°ZMETÄ°NNULMUÅž,
AÅžAÄžIDA LÄ°STESÄ° VERÄ°LEN, TESÄ°S, Ä°ÅžLETME VB KURUMLAR,
NE YAZIK KÄ° 2OO2 SONRASININ TÜRKÄ°YE'SÄ°NDE, SATIN ALAN SERMAYENN MENSUBÄ°YETÄ°NE,
SATILAN TESÄ°S, Ä°ÅžLETME, KURUM VE BENZERLERÄ°NÄ°N, STRATEJÄ°K VE EKONOMÄ°K VE ÖNEMÄ°NE BAKILMAKSIZIN, 2002 SONRASINDA HARAÇ MEZAT YANDAÅžLARA SATILMIÅžTIR...!
*1923*
Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu kuruldu.
--------
*1924*
*Devlet Demiryolları kuruldu.
*Ä°stanbul - Ankara arasında ilk yolcu uçağı seferi yapıldı.
*İstanbul'da Liman İşleri inhisarı kuruldu.
*Gölcük'te ilk tersane ünitesi kuruldu.
*Ankara Fişek Fabrikası
*Türkiye Ä°ÅŸ Bankası kuruldu. (Ä°ÅŸ Bankası özel bir bankadır, devlet bankası deÄŸildir.)
*Türkiye Tütüncüler Bankası kuruldu.
*Ä°lk milli sigorta Anadolu Sigorta faaliyete geçti.
*Ankara İlk planlı şehir olarak tanzim edildi.
*Gazi Orman ÇiftliÄŸi kurulmaya baÅŸlandı.
*Bursa'da Karacabey Harası kuruldu.
1920'de Atatürk tarafından kurulan Anadolu Ajansı, Anonim Åžirkete dönüÅŸtürüldü.
--------
*1925*
*EskiÅŸehir Cer Atölyelerinde Demiryolu malzemesi üretecek birimler hizmete girdi.
*EskiÅŸehir Uçak Bakım Ä°ÅŸletmesi açıldı.
*Tayyare Cemiyeti'nin katkılarıyla Ankara'da Türk yapımı ilk planör uçuruldu.
*Adana Mensucat Fabrikası üretime baÅŸladı.
*Åžakir Zümre Fabrikası hizmete girdi.
*Türkiye'nin ilk betonarme köprüsü Menderes Nehri üzerine yapıldı.
*İlk Cumhuriyet altını basıldı.
*Şeker Fabrikaları kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.
------
*1926*
* Yabancı gemilere tanınan ayrıcalıkları kaldıran Kabotaj Kanunu yürürlüÄŸe girdi.
*Kayseri Uçak ve Motor Fabrikası açıldı. (1950'li yıllarda Adnan Menderes hükümetince kapatılana kadar bu fabrikada toplam 112 savaÅŸ uçağı üretildi.)
*Kırıkkale Mühimmat Fabrikası açıldı.
*Alpullu Åžeker Fabrikası iÅŸletmeye açıldı. (Ä°lk ÅŸeker Fabrikası)
*UÅŸak Åžeker Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
*Bakırköy Çimento Fabrikası kuruldu.
*Demir Çelik Sanayii’nin kurulmasına iliÅŸkin kanun yayımlandı.
*Ä°stanbul'da inÅŸaat demiri üreten ilk haddehane açıldı.
*Türk Telsiz Telefon Åžirketi kuruldu.
*Ankara otomatik telefonu iÅŸletmeye açıldı.
*Tarım Satış Kooperatifleri ve Birlikleri kuruldu.
-----
*1927 *
*Ankara - Kayseri Demiryolu hizmete açıldı.
*Samsun - Havza - Amasya Demiryolları hizmete açıldı.
*Bursa Dokumacılık Fabrikası iÅŸltmeye açıldı.
*Bünyan Dokuma Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
*EskiÅŸehir Kiremit Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
*TeÅŸviki Sanayi Kanunu kabul edildi.
*Ä°lk basketbol ligi düzenlendi.
--------
*1928*
*Anadolu Demiryolu Şirketi yabancılardan satın alındı.
*Haydarpaşa-Eskişehir-Konya ve Yenice-Mersin Demiryolları yabancılardan satın alındı.
*Kütahya - TavÅŸanlı Demiryolu hizmete açıldı.
*Amasya - Zile Demiryolu hizmete açıldı.
*Ä°stanbul'da Üsküdar, BaÄŸlarbaşı ve Kısıklı'da tramvay hatları açıldı.
*Ankara Numune Hastanesi hizmete açıldı.
*Refik Saydam Hıfzısıhha Enstitüsü kuruldu.
*Ankara Çimento Fabrikası hizmete açıldı.
*Ä°stanbul Bomonti'de Türk Mensucat Fabrikası hizmete girdi.
*Kırıkkale Elektrik Santrali hizmete açıldı.
*Kırıkkale Çelik Fabrikası hizmete açıldı.
*Malatya Elektrik Santralı hizmete açıldı.
*Ankara Çimento Fabrikası
-----
*1929*
*Mersin- Adana Demiryolu yabancılardan satın alındı.
*Anadolu-Bağdat, Mersin- Tarsus Demiryolları yabancılardan satın alındı.
*Kütahya- Emirler, FevzipaÅŸa-Gölbaşı Demiryolları hizmete açıldı.
*İstanbul'da Fatih-Edirnekapı tramvay hattı hizmete girdi.
*Haydarpaşa Limanı yabancılardan satın alındı.
*Trabzon Vizera Hidroelektrik Santralı hizmete girdi.
*Gaziantep'te Mensucat Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
*Ayancık Kereste Fabrikası açıldı.
*Ankara Havagazı Fabrikası
*İstanbul Otomobil Montaj Fabrikası
*PaÅŸabahçe Rakı ve Ä°spirto Fabrikası hizmete girdi.
---------
*1930*
*Ankara - Sivas Demiryolu hizmete açıldı.
*Kayseri - Åžarkışla Demiryolu hizmete açıldı.
*Ä°stanbul Galata Köprüsü'nden 70 yıldan beri alınan köprü geçiÅŸ ücreti kaldırıldı.
*KayaÅŸ Kapsül Fabrikası hizmete açıldı.
*Nuri Killigil Tabanca, Havan ve Mühimmat Fabrikası hizmete açıldı.
*Mecidiyeköy Likör ve Kanyak Fabrikası hizmete girdi.
--------
*1931*
*Bursa- Mudanya Demiryolu yabancılardan satın alındı.
(Bu hat ne yazık ki 1950 yılı sonrası Kara yoluna dayalı Ulaşım politikaları nedeniyle kaldırılmış durumdadır.)
*Gölbaşı - Malatya Demiryolu hizmete açıldı.
*Kırıkkale Çelik Fabrikasına entegre tesisler ilave edildi.
*Kırıkkale Elektrik Santrali kapasitesi geninletildi.
*Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kuruldu.
*Tekel Genel MüdürlüÄŸü kuruldu.
--------
*1932*
*Samsun- Sivas Demiryolu açıldı.
*Kütahya - Balıkesir Demiryolu açıldı.
*Ulukışla - NiÄŸde Demiryolu açıldı.
*İzmir Rıhtım İşletmesi yabancılardan satın alındı.
*Devlet Sanayi Ofisi (DSO) kuruldu.
*Türkiye Sanayi Kredi Bankası kuruldu.
*Sanayi Teşvik Kanunu ile toplam 1473 işletme teşvikten yararlandırıldı.
*Diyarbakır Tekel Rakı Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
*Diyarbakır Tekel Rakı Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
--------
*1933*
*Samsun- ÇarÅŸamba Demiryolu hattı yabancılardan satın alındı.
*Ulukışla - Kayseri Demiryolu açıldı.
*Adana-FevzipaÅŸa Demiryolu açıldı.
*Havayolları Devlet İşletmesi kuruldu.
*Ä°stanbul - Ankara arasında düzenli uçak seferleri baÅŸladı.
*EskiÅŸehir Åžeker Fabrikası açıldı.
*Sümerbank resmen faaliyete geçti.
*Yerel Yönetimlere finansal yardım için Ä°ller Bankası kuruldu.
*Halk Bankası kuruldu.
*Zonguldak Yatırım Bankası kuruldu
*Kayseri Milli İktisat Bankası kuruldu.
*Ankara'da Yüksek Ziraat Enstitüsü açıldı.
--------
*1934*
*İzmir - Afyon Demiryolu yabancılardan satın alındı.
*İzmir - Kasaba demiryolu yabancılardan satın alındı.
*Bandırma - Menemen - Manisa Demiryolu yabancılardan satın alındı.
*Demiryolu Elazığ'a ulaştı.
*Kayseri Uçak ve Motor Fabrikasında yapılan ilk uçağın deneme uçuÅŸu yapıldı.
*Keçiborlu Kükürt Fabrikası hizmete açıldı.
*Turhal Åžeker Fabrikası hizmete açıldı.
*Bursa Süt ve Süttozu Fabrikası hizmete açıldı.
*Sümerbank Bakırköy Bez Fabrikası hizmete açıldı.
*Sümerbank Konya EreÄŸli Bez Fabrikası hizmete açıldı.
*Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası temeli atıldı.
*Isparta Gülyağı Fabrikası üretime baÅŸladı.
*Zonguldak Kömür Yıkama Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
*Zonguldak Antrasit Fabrikasının temeli atıldı.
*PaÅŸabahçe ÅžiÅŸe ve Cam Fabrikası temeli atıldı.
*Ankara, Konya, Eskişehir ve Sivas d Buğday Filoları inşaa edildi.
---------
*1935*
*Aydın Demiryolları yabancılardan satın alındı.
*Afyon - Isparta demiryolu açıldı.
*FevzipaÅŸa - Ergani - Diyarbakır demiryolları açıldı.
*Ankara'da troleybüs hattı iÅŸletmeye açıldı.
*Ankara Mamak'ta Gaz Maskesi Fabrikası açıldı.
*PaÅŸabahçe ÅžiÅŸe ve Cam Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
*Sümerbank Kayseri Dokuma Fabrikası'nın açılışı yapıldı.
*Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası temeli atıldı.
*Sümerbank Bursa Merinos Fabrikası temeli atıldı.
*Sümerbank Gemlik Suni Ä°pek Fabrikası temeli atıldı.
*İstanbul Rıhtım Şirketi yabancılardan satın alındı.
*MTA Enstitüsü kuruldu.
*ETÄ°BANK kuruldu.
*Zonguldak Türk Antrasit Fabrikası iÅŸletmeye açıldı.
*Türkiye Åžeker Fabrikaları A.Åž. Kuruldu.
*TürkkuÅŸu kuruldu. *Amortisman Sandığı kuruldu.
-------------
*1936*
*Edirne-Sirkeci Şark Demiryolları yabancılardan satın alındı.
*Nuri DemiraÄŸ Uçak Fabrikasında Ä°lk Türk Uçağı NUD-36 Üretildi
*Kırıkkale 'de Barut, Tüfek ve Top FabrikasI kuruldu
*Kabotajın Deniz Yolları Ä°daresi'ne geçmesi saÄŸlandı.
*İstanbul Telefon Şirketi yabancılardan satın alındı.
*Ankara Çubuk Barajı açıldı.
*İzmir Havagazı Şirketi yabancılardan satın alındı.
*SEKA İzmit Kağıt ve Karton Fabrikası hizmete girdi.
*Sümerbank Malatya Ä°plik ve Bez Fabrikası kuruldu.
*Elazığ Şark Kromları İşletmesi kuruldu.
*Malatya Sigara Fabrikası kuruldu.
*Bitlis Sigara Fabrikası kuruldu.
*HaydarpaÅŸa Numune Hastanesi hizmete girdi.
-----
*1937*
*Toprakkale - İskenderun demiryolu yabancılardan satın alındı.
*Diyarbakır - Cizre Demiryolu açıldı.
*ÇatalaÄŸzı - Zonguldak Demiryolu açıldı.
*Ankara'da Motorlu Tayyarecilik Okulu açıldı.
*Kozlu Kömür Ä°ÅŸletmeleri yabancılardan satın alındı.
*Yozgat Termo-Elektrik Santralı hizmete girdi.
*Karabük Demir Çelik Fabrikası temeliatıldı.
*Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası açıldı.
*Sümerbank Malatya Bez Fabrikası temeli atıldı.
*Denizbank kuruldu.
*Urfa'da Ceylanpınar Devlet Üretme ÇiftliÄŸi açıldı.
*Ankara'da ilk Bira Fabrikası kuruldu.
--------
*1938*
*Sivas - Erzincan demiryolu açıldı.
*Devlet Havayolları Genel MüdürlüÄŸü kuruldu.
*Sümerbank Gemlik Suni Ä°pek Fabrikası açıldı.
*Sümerbank Bursa Merinos Fabrikası faaliyete geçti.
*İstanbul Elektrik Şirketi yabancılardan satın alındı.
*İzmir Telefon Şirketi yabancılardan satın alındı.
*Ankara Radyoevi hizmete girdi.
*Murgul Bakır İşletmeleri satın alındı.
*DivriÄŸi Demir Madenleri üretime baÅŸladı.
*EskiÅŸehir Ä°spirto Fabrikası açıldı.
*Sivas Çimento Fabrikası temeli atıldı.
*İzmir Klor Fabrikası temeli atıldı.
*Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) kuruldu.
*Giresun'da Fiskobirlik kuruldu.
--------
*1939*
*Sivas - Erzurum Demiryolu açıldı. (Cumhuriyetin ilk 15 yılında yapılan demiryolu 3.000 km.ye ulaÅŸtı.)
*Ä°lk Türk denizaltısı Haliç'te denize indirildi.
* Karabük Demir Çelik Fabrikası Yüksek Fırınları hizmete girdi.
*Karabük Demir Çelik Boru Fabrikaları hizmete girdi.
*Karabük Demir Çelik Kok Fabrikası üretime baÅŸladı.
*Sivas Demiryolu Makinaları Fabrikası kuruldu.
*Ergani Bakır İşletmesi hizmete girdi.
*Ä°stanbul'da yabancıların iÅŸlettiÄŸi Tramvay Åžirketi, tesislerini hükümete devretti.
*Ä°stanbul'daki Tünel Ä°ÅŸletmesi tüm tesislerini hükümete devretti.
*Ä°stanbul'da Ä°ETT kuruldu.
*Ankara Havagazı Şirketi devletleştirildi.
*Bursa Elektrik tesisleri devletleÅŸtirildi.
*Mersin Elektrik tesisleri devletleÅŸtirildi.
*Adana Elektrik Åžirketi devletleÅŸtirildi.
*TekirdaÄŸ Åžarap Fabrikası hizmete açıldı.
*Aydın'da 4000 köylüye toprak dağıtıldı.
---------
*1940*
*Haliç’te yapılan ikinci Türk denizaltısı donanmaya katıldı.
*Türk Petrol Åžirketi kuruldu.
*EreÄŸli Kömür Ä°ÅŸletmesi kuruldu.
*Garp Linyitleri Ä°ÅŸletmesi kuruldu.
*Kozabirlik kuruldu.
-------
*1941*
*Türk Hava Kurumu Ankara'da uçak fabrikası kurdu.
*THY Yurtiçi uçuÅŸ merkezlerini 11'e çıkardı.
*Gebere Barajı açıldı.
*Petrol Ofisi kuruldu.
*Elazığ'da Cüzzam Hastanesi açıldı.
------
*1942*
*Ankara Etimesgut'ta üretilen ilk Türk uçağı deneme uçuÅŸları yaptı.
*Ä°lk büyük Türk ilaç fabrikası Eczacıbaşı Ä°laç Fabrikası Levent'te açıldı.
*Dalaman ve Hatay Devlet Üretme Çiftlikleri kuruldu.
*Bursa, Denizli, Mersin, Çorum ve Urfa'da Kız Sanat Enstitüleri açıldı.
--------
*1943*
*Zonguldak - Kozlu Demiryolu açıldı.
*Diyarbakır - Batman Demiryolu açıldı.
*Seyhan Regülatörü açıldı.
*Sivas Çimento Fabrikası açıldı.
*Ä°stanbul'da Atatürk Bulvarı açıldı.
*Ankara'da Gençlik Parkı açıldı.
*Ticaret ve Sanayi Odaları, Esnaf Odaları ve Ticaret Borsası Kanunu kabul edildi.
*Ankara Fen Fakültesi açıldı.
----------
*1944*
*Fevzipaşa - Malatya, Diyarbakır - Kurtalan Demiryolu hizmete girdi.
*Türk Hava Kurumu'nun Ankara'daki uçak fabrikasında 140 eÄŸitim uçağı, ambulans uçakları ve çok sayıda planör üretildi. (Ankara, Kayseri ve EskiÅŸehir'deki Uçak ve Uçak Motoru Fabrikalarının tamamı 1950'li yıllarda Adnan Menderes hükümeti tarafından kapatılmıştır.)
*YeÅŸilköy'de yerli sermaye ile üretilen ilk Türk özel yolcu uçağının denemesi yapıldı.
*Gaziantep Havaalanı açıldı.
*Mersin Limanı hizmete açıldı.
*SEKA Ä°zmit Selüloz , Gazete ve Sigara Kağıdı Fabrikaları iÅŸletmeye alındı.
*İzmit Klor Alkali Fabrikası hizmete girdi.
*Türkiye Zirai Donatım Kurumu (TZDK) kuruldu.
*Sakarya'da Ziraat Alet ve Makinaları Fabrikası üretime baÅŸladı.
*Ä°zmir'de Yüksek Ekonomi ve Ticaret Okulu açıldı.
---------
*1945*
*Şirketi Hayriye (İstanbul Şehir Hatları İşletmesi) devlet tarafından satın alındı.
*İskenderun Limanı hizmete girdi.
*Ä°stanbul -Londra, Ä°stanbul - Paris uçak seferleri baÅŸladı.
*Ormanlar koruma amacıyla devletin mülkiyetine geçti.
*Çiftçiyi ve Köylüyü Topraklandırma Kanunu kabul edildi.
*Türkiye ilk defa yerli ampul üretimine baÅŸladı.
---------
*1946*
*İstanbul - Ankara arasında yataklı tren seferleri başladı.
*Elazığ Tekel Åžarap Fabrikası açıldı.
*Ä°ÅŸçi Sigortaları Kurumu yürürlüÄŸe girdi.
------
*1947*
*Palu - Genç Demiryolu açıldı.
*Eskişehir Demiryolu Takım Fabrikası hizmete girdi.
*Rize Çay Fabrikası hizmete girdi.
* Heybeliada Senatoryumu hizmete girdi.
*Açıkhava Tiyatrosu açıldı.
------
*1948*
*KöprüaÄŸzı - MaraÅŸ Demiryolu açıldı. (Açılan son demiryolu hattı oldu, 1950 DP-Adnan Menderes hükümetinden itibaren demiryolu yapımları durduruldu.)
*Ankara Etimesgut'ta kurulan Uçak Motor Fabrikası hizmete girdi.
*ÇatalaÄŸzı Termik Santralı hizmete girdi.
------
*1949*
*Ä°stanbul'da Kartal- Yalova araba vapuru hattı açıldı.
*Murgul Bakır Ä°ÅŸletmeleri üretime baÅŸladı.
*Sümerbank AteÅŸ TuÄŸla Fabrikası Filyos'ta açıldı.
*Porsuk Barajı açıldı.
*MuÅŸ'ta Alparslan Devlet Üretme ÇiftliÄŸi kuruldu.
*Emekli Sandığı kuruldu.
Not:
1929-1938 yılları arasında ağır sanayi üretimi %152 artarken toplam sanayi üretimi %80 artmıştır.
Kömürde %100, Kromda %600, diÄŸer madenlerde %200 artış olurken demir üretimi 0'dan 180.000 tona çıkmış, ÅŸeker üretimi 200 misli artmıştır.
1926’da baÅŸlayan ÅŸeker üretimi 1927-1930 arasında 5162 tondan 95.192 tona çıkmıştır.
Tekstil sanayi ülkenin tekstil ihtiyacının %80’ini karşılar duruma gelmiÅŸtir. Tekstil ürünleri ithalatı 1927'de 51.000.000 Türk Lirası iken bu rakam 1939'da 11.900.000 Türk Lirasına düÅŸmüÅŸtür.
1924-1929 arasında pamuk ürünleri üretimi 70 tondan 3773 tona, yün 400 tondan 763 tona, ipek 2 tondan 31 tona çıkmıştır.
