AVRUPA’NIN ORTASINDA KATLÄ°AM
Srebrenitsa Katliamı ya da Srebrenitsa Soykırımı 1991-1995 Yugoslavya Ä°ç Savaşı (Hırvatistan Savaşı ve Bosna Savaşı)'nda Sırp Cumhuriyeti Ordusu'nun Srebrenitsa'ya karşı giriÅŸtiÄŸi Krivaya '95 Harekâtı esnasında Temmuz 1995'te yaÅŸanan ve en az 8.372 BoÅŸnak'ın Bosna-Hersek'in Srebrenitsa kentinde general Ratko Mladiç komutasindaki ağır silahlarla donatılmış Bosna Sırp ordusu tarafından öldürülmesine verilen addır. Katliamda bir kısım kadın ve küçük yaÅŸta çocuÄŸun da öldürüldüÄŸü, belgelerle kanıtlanmıştır. Bosna Sırp ordusunun dışında katliama “Akrepler” olarak tanınan Sırbistan özel güvenlik güçleri de katılmıştır. BirleÅŸmiÅŸ Milletler Srebrenitsa'yı güvenli bölge ilan etmiÅŸ olmasına karşın 400 silahlı Hollanda barış gücü askerinin varlığı katliamı önlememiÅŸtir.
Srebrenitsa katliami II. Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'da gerçekleÅŸmiÅŸ en büyük toplu insan kıyımı olması ve Avrupa'daki hukuksal olarak ilk kez belgelenmiÅŸ soykırım olması açısından da önem taşır.
SÄ°LAHLARI ELÄ°NDEN ALINAN HALK KATLEDÄ°LDÄ°
Yugoslavya'nın çöküÅŸü üzerine 1992 yılında Sırpların Bosna'da baÅŸlattıkları soykırımın ardından bölgeye zoraki olarak müdahale eden BirleÅŸmiÅŸ Milletler'in güvenli bölge ilan edilen 6 bölge arasında Srebrenitsa da bulunmaktaydı.
SavaÅŸtan önce nüfüsu 24 bin civarı olan kentin nüfusu diÄŸer bölgelerden gelen mülteci göçleriyle 60 bin civarına gelmiÅŸti. Artık Srebrenitsa ‘açlık' ve ‘hastalıklar' ile mücadele eden bir ‘toplama kampı'na dönüÅŸmüÅŸtü.Müslümanların elindeki silahlar BM Barış Gücü tarafından koruma gerekçesiyle toplanmıştı.
Ratko Mladiç komutasındaki Sırplar Srebrenitsa'ya olan saldırılarını sıklaÅŸtırdıklarında müslümanların toplanan silahlarını geri almak için yaptıkları baÅŸvuru, sorumlu Hollanda komutanı Thom Karremans tarafından reddedildi. BM yalnızca iki F16'yı kent üzerinde bir uçuÅŸ yaptırmakla yetindi.
Hollandalı askerler bir gece yarısı Bosna'daki BM Barış Gücü komutanı Hollandalı generalden aldıkları emir doÄŸrultusunda kenti boÅŸalttılar. SavaÅŸ sırasında ÅŸehrin güvenliÄŸinden sorumlu olan Hollandalı Komutan Thom Karremans kendisine sığınan 25 bin mülteciyi ve ÅŸehri Sırplara teslim etti.
Daha sonra orataya çıkan bir video kasedinde Sırp generalin kenti boÅŸaltan Hollandalı komutana bir hediye verirken görüntüleri çekilecekti.Bir hafta süren katliam II. Dünya Savaşı'ından sonra insanlığa yapılan en büyük suç olarak arÅŸivlerde yer aldı.
Lahey Adalet Divanı bir hafta süren katliamın bir ‘soykırım' olarak kabul etti; ancak Sırbistan'ın sorumlu tutulmayacağına karar verdi.
SOYKIRIM KARARI VE SUÇLULARI
Hollanda’nın Lahey kentideki Uluslararası Adalet Divanı, 2007’deki kararında, ICTY’den gelen kanıtlar doÄŸrultusunda, Srebrenitsa ve civarında yaÅŸananları “soykırım” olarak nitelendirdi.
Sırp komutan Ratko Mladic, ICTY’de geçen kasım ayında sonuca baÄŸlanan davada, aralarında Srebrenitsa soykırımının da bulunduÄŸu birçok suçtan müebbet hapse mahkum edildi.
Aynı mahkeme, 2016’da sonuca baÄŸladığı davada, Bosnalı Sırpların eski lideri Radovan Karadzic’e Srebrenitsa soykırımı dahil 10 ayrı suçtan 40 yıl hapis cezası verdi.
Mahkeme ayrıca, Srebrenitsa soykırımındaki suçları nedeniyle eski Sırp general Radislav Krstic’i 35 yıl, Vidoje Blagojevic’i 15 yıl, Vujadin Popovic ve Ljubisa Beara’yı ömür boyu, Drago Nikolic’i 35 yıl, Ljubomir Borovcanin’i 17 yıl, Vinko Pandurevic’i 13 yıl, Radivoje Miletic’i 19 yıl, Milan Gvero’yu 5 yıl hapse mahkum etti. Bosna Hersek Mahkemesinde görülen davada ise 13 Temmuz 1995’te bine yakın BoÅŸnak sivilin öldürülmesiyle suçlanan Milorad Trbic, 30 yıl hapse mahkum edildi.
Farklı mahkemelerde görülen Srebrenitsa davalarında bugüne kadar 45 Sırp, toplam 699 yıl hapis cezası ald
Eski Sırbistan Devlet BaÅŸkanı Slobodan Milosevic de Srebrenitsa’daki soykırımla suçlanmış ancak ICTY’deki yargılanması devam ederken tutuklu bulunduÄŸu cezaevinde yaÅŸamını yitirmiÅŸti.