DOMÄ°NO ETKÄ°SÄ°
Rifat SERDAROÄžLU
Ekonomide birbirine baÄŸlı iÅŸlerden birinin aksamasıyla, ötekilerin de etkilenmesi olayına domino etkisi denir.
Basit bir örnek verelim;
Nüfusu 15-20 bin aralığında ilçelerimizin sayısı yaklaşık 400 tanedir.
Bunların tamamında sanayi kuruluÅŸu sayılabilecek, sadece “Küçük Sanayi Siteleri” vardır.
Oto-Traktör tamircileri- Marangozlar-Keresteciler- Oto parçacıları-Boya ve inÅŸaat malzemesi satıcıları gibi esnaflarımız buralarda çalışır.
Hem ailelerinin geçimlerini saÄŸlarlar, hem de her dükkanda 2-3 kiÅŸi çalıştırırlar. Üstüne bir de devlete vergi verirler.
Bunların müÅŸterilerinin çoÄŸunluÄŸu, o ilçenin köylerinde tarımla-hayvancılıkla-ziraatla uÄŸraÅŸan çiftçilerimizdir.
Ülke ekonomisini yönetenler tarımda üretmek, üreticiyi desteklemek, tarım ürünlerinde kendi kendine yetmek yerine “Nasılsa dışardan daha ucuza satın alırım” deyip ithalat ekonomisi uygularlarsa, belli bir süre öyle bir domino etkisi yaratırlar ki, çok sayıda meslek-kuruluÅŸ-kiÅŸi ve sonuçta ülke ekonomisi büyük zarar görür.
Köyde yaÅŸayan vatandaÅŸlarımız geçimlerini temin etmede zorlanınca zorunlu olarak masraflarını kısmayı, en azından ötelemeyi düÅŸünecekler, traktörünün tamirini, lastiklerini yenilemeyi, çocuÄŸunu evlendirmeyi gelecek seneye bırakacaktır.
Bir müddet sonra köyden ÅŸehre göç artacaktır. SanayileÅŸmeyi gerçekleÅŸtirmeden, tarımdaki nüfusu göç yoluyla azalttığınızı zannederseniz, iÅŸsizi, köyden ÅŸehre taşımış olursunuz.
Önümüzdeki günlerde özellikle “Hizmet Sektöründe” ve “Küçük Esnafta” ciddi sıkıntılar yaÅŸanacak.
Ulaşım sektörü, Ä°letiÅŸim sektörü, EÄŸitim sektöründe daralma ve iÅŸsizlik göreceÄŸiz. Özellikle iÅŸsiz kalan ebeveynler çocuklarını özel okullardan alıp, devletin okullarına yazdıracaklar.
SaÄŸlık sektöründe, özellikle özel hastanelerde hem yurtdışından (Saç ekimi-Estetik-Büyük Operasyonlar için) geliÅŸ olmayacak, iÅŸsiz kalanlarımızın sigorta primleri yatırılmadığı için önemli sıkıntılar, iflaslar yaÅŸanacak.
Turizm’de en kötü yılımızı yaÅŸayacağız. Otel çalışanları, Restoran-Kafe-EÄŸlence yerleri, eleman çıkaracaklar. Yat Turizmi en alt seviyede olacak.
Tekstil gibi emek-yoÄŸun sektörlerde, insanlar harcamalarını kısacakları için iÅŸler duracak. Bu iÅŸsizlik demektir.
Ä°çiÅŸleri Bakanlığı, Türkiye’de yaklaşık 1 milyon kiÅŸiye “Özel Güvenlikçi” kartı dağıttı. Gerek AVM’lerin kapatılması, gerek üretimin yavaÅŸlaması nedeniyle, bu çocukların çoÄŸu iÅŸsiz kalacak!
DeÄŸerli Okurlar;
Bu yazılanları bizler birebir çevremizde yaşıyoruz. Görmek için ekonomist olmaya gerek yok!
YüreÄŸinde bir parça insaf, merhamet taşıyanlar bu acıyı hissederler.
Peki, Devlet hangi günler için var?
Tam da bu gibi kriz dönemleri için var.
Ülkeyi yönetenler “Sadaka Kültürü” ile yetiÅŸmiÅŸ, sadaka ile beslenmiÅŸ olabilirler.
Fakat devletimizin olanakları yine bizler tarafından yaratılmaktadır.
Günümüzde, bu sıkıntılı günler için bir planlama, bir hazırlık, bir çalışma gören var mı? Arada bir, tüm özelliÄŸi damat olmak olan çocuk konuÅŸuyor, o kadar.
Damadın dediÄŸine göre Türkiye bu yıl %5 büyüyecekmiÅŸ!
Dünya ekonomisinin 2020’de %3,9, Almanya’nın %3,5 küçüleceÄŸi bir ortamda bizim büyüyeceÄŸimizi söylemek için insanın önemli yetenekleri olması gerekir!
Ekonomi emirle yürümez! Ekonomik faktörler kendi kurallarına göre iÅŸler!
Bu kafa mı iÅŸsiz insanların, fakir fukaranın derdini düÅŸünecek?
Sağlık ve başarı dileklerimle 27 Nisan 2020
Rifat SerdaroÄŸlu
