Ä°NSAN HAKLARI Ä°LDÄ°RGESÄ°

Madde 1

Bütün insanlar hür, haysiyet, ve haklar bakımından eÅŸit doÄŸarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine karşı

dostluk zihniyeti ile hareket etmelidirler.

Madde 2

Herkes, ırk, renk, cinsiyet, dil, din, siyasi veya diÄŸer herhangi bir akide, milli veya içtimai menÅŸe, servet, doÄŸuÅŸ veya herhangi diÄŸer bir fark gözetilmeksizin iÅŸbu Beyannamede ilan olunan tekmil haklardan ve bütün hürriyetlerden istifade edebilir.

Bundan baÅŸka, bağımsız memleket uyruÄŸu olsun, vesayet altında bulunan, gayri muhtar veya sair bir egemenlik kayıtlamasına tabi ülke uyruÄŸu olsun, bir ÅŸahıs hakkında, uyruÄŸu bulunduÄŸu memleket veya ülkenin siyasi, hukuki veya milletlerarası statüsü bakımından hiçbir ayrılık gözetilmeyecektir.

Madde 3

YaÅŸamak, hürriyet ve kiÅŸi emniyeti her ferdin hakkıdır.

Madde 4

Hiç kimse kölelik veya kulluk altında bulundurulamaz; kölelik ve köle ticareti her türlü ÅŸekliyle yasaktır.

Madde 5

Hiç kimse iÅŸkenceye, zalimane, gayriinsani, haysiyet kırıcı cezalara veya muamelelere tabi tutulamaz.

Madde 6

Herkes her nerede olursa olsun hukuk kişiliğinin tanınması hakkını haizdir.

Madde 7

Kanun önünde herkes eÅŸittir ve farksız olarak kanunun eÅŸit korumasından istifade hakkını haizdir. Herkesin iÅŸbu Beyannameye aykırı her türlü ayırdedici mualeleye karşı ve böyle bir ayırdedici muamele için yapılacak her türlü kışkırtmaya karşı eÅŸit korunma hakkı vardır.

Madde 8

Her ÅŸahsın kendine anayasa veya kanun ile tanınan ana haklara aykırı muamelelere karşı fiilli netice verecek ÅŸekilde milli mahkemelere müracaat hakkı vardır.

Madde 9 sikerim bu maddeyi :(

Hiç kimse keyfi olarak tutuklanamaz, alıkonulanamaz veya sürülemez.

Madde 10

Herkes, haklarının, vecibelerinin veya kendisine karşı cezai mahiyette herhangi bir isnadın tespitinde, tam bir eÅŸitlikle, davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil bir ÅŸekilde ve açık olarak görülmesi hakkına sahiptir.

Madde 11

Bir suç iÅŸlemekten sanık herkes, savunması için kendisine gerekli bütün tertibatın saÄŸlanmış bulunduÄŸu açık bir yargılama ile kanunen suçlu olduÄŸu tespit edilmedikçe masum sayılır. Hiç kimse iÅŸlendikleri sırada milli veya milletlerarası hukuka göre suç teÅŸkil etmeyen fiillerden veya ihmallerden ötürü mahkum edilemez. Bunun gibi, suçun iÅŸlendiÄŸi sırada uygulanabilecek olan cezadan daha ÅŸiddetli bir ceza verilemez.

Madde 12

Hiç kimse özel hayatı, ailesi, meskeni veya yazışması hususlarında keyfi karışmalara, ÅŸeref ve ÅŸöhretine karşı tecavüzlere maruz bırakılamaz. Herkesin bu karışma ve tecavüzlere karşı kanun ile korunmaya hakkı vardır.

Madde 13

Herkes herhangi bir devletin sınırları dahilinde serbestçe dolaÅŸma ve yerleÅŸme hakkına haizdir. Herkes, kendi memleketi de dahil, herhangi bir memleketi terketmek ve memleketine dönmek hakkına haizdir.

Madde 14

Herkes zulüm karşısında baÅŸka memleketlerden mülteci olarak kabulü talep etmek ve memleketler tarafından mülteci muamelesi görmek hakkını haizdir. Bu hak, gerçekten adi bir cürüme veya BirleÅŸmiÅŸ Milletler prensip ve amaçlarına aykırı faaliyetlere müstenit kovuÅŸturmalar halinde ileri sürülemez.

Madde 15

Her ferdin bir uyrukluk hakkı vardır. Hiç kimse keyfi olarak uyrukluÄŸundan ve uyrukluÄŸunu deÄŸiÅŸtirmek hakkından mahrum edilemez.

Madde 16

Evlilik çağına varan her erkek ve kadın, ırk, uyrukluk veya din bakımından hiçbir kısıtlamaya tabi olmaksızın evlenmek ve aile kurmak hakkına haizdir. Her erkek ve kadın evlenme konusunda, evlilik süresince ve evliliÄŸin sona ermesinde eÅŸit hakları haizdir. Evlenme akdi ancak müstakbel eÅŸlerin serbest ve tam rızasıyla yapılır. Aile, cemiyetin tabii ve temel unsurudur, cemiyet ve devlet tarafından korunmak hakkını haizdir.

Madde 17

Her ÅŸahıs tek başına veya baÅŸkalarıyla birlikte mal ve mülk sahibi olmak hakkını haizdir.#Hiç kimse keyfi olarak mal ve mülkünden mahrum edilemez.

Madde 18

Her ÅŸahsın, fikir, vicdan ve din hürriyetine hakkı vardır; bu hak, din veya kanaat deÄŸiÅŸtirmek hürriyeti, dinini veya kanaatini tek başına veya topluca, açık olarak veya özel surette, öÄŸretim, tatbikat, ibadet ve ayinlerle izhar etmek hürriyetini içerir.

Madde 19

Her ferdin fikir ve fikirlerini açıklamak hürriyetine hakkı vardır. Bu hak fikirlerinden ötürü rahatsız edilmemek, memleket sınırları mevzubahis olmaksızın malümat ve fikirleri her vasıta ile aramak, elde etmek veya yaymak hakkını içerir.

Madde 20

Her ÅŸahıs saldırısız toplanma ve dernek kurma ve derneÄŸe katılma serbestisine maliktir. Hiç kimse bir derneÄŸe mensup olmaya zorlanamaz.

Madde 21

Her ÅŸahıs, doÄŸrudan doÄŸruya veya serbestçe seçilmiÅŸ temsilciler vasıtasıyla, memleketin kamu iÅŸleri yönetimine katılmak hakkını haizdir. Her ÅŸahıs memleketin kamu hizmetlerine eÅŸitlikle girme hakkını haizdir. Halkın iradesi kamu otoritesinin esasıdır; bu irade, gizli ÅŸekilde veya serbestliÄŸi saÄŸlayacak muadil bir usul ile cereyan edecek, genel ve eÅŸit oy verme yoluyla yapılacak olan devri ve dürüst seçimlerle ifade edilir.

Madde 22

Her ÅŸahsın, cemiyetin bir üyesi olmak itibariyle, sosyal güvenliÄŸe hakkı vardır; haysiyeti için ve ÅŸahsiyetinin serbestçe geliÅŸmesi için zaruri olan ekonomik, sosyal ve kültürel hakların milli gayret ve milletlerarası iÅŸbirliÄŸi yoluyla ve her devletin teÅŸkilatı ve kaynaklarıyla mütenasip olarak gerçekleÅŸtirilmesine hakkı vardır.

Madde 23

Her ÅŸahsın çalışmaya, iÅŸini serbestçe seçmeye, adil ve elveriÅŸli çalışma ÅŸartlarına ve iÅŸsizlikten korunmaya hakkı vardır. Herkesin, hiçbir fark gözetilmeksizin, eÅŸit iÅŸ karşılığında eÅŸit ücrete hakkı vardır. çalışan her kimsenin kendisine ve ailesine insanlık haysiyetine uygun bir yaÅŸayış saÄŸlayan ve gerekirse her türlü sosyal koruma vasıtalarıyla da tamamlanan adil ve elveriÅŸli bir ücrete hakkı vardır. Herkesin menfaatlerinin korunmasi için sendikalar kurmaya ve bunlara katılmaya hakkı vardır.

Madde 24

Her ÅŸahsın dinlenmeye, eÄŸlenmeye, bilhassa çalışma müddetinin makul surette sınırlandırılmasına ve muayyen devrelerde ücretli tatillere hakkı vardır.

Madde 25

Her ÅŸahsın, gerek kendisi gerekse ailesi için, yiyecek, giyim, mesken, tıbbi bakım, gerekli sosyal hizmetler dahil olmak üzere saÄŸlığı ve refahını temin edecek uygun bir hayat seviyesine ve iÅŸsizlik, hastalık, sakatlık, dulluk, ihtiyarlık veya geçim imkânlarından iradesi dışında mahrum bırakacak diÄŸer hallerde güvenliÄŸe hakkı vardır. Ana ve çocuk özel ihtimam ve yardım görmek hakkını haizdir. Bütün çocuklar, evlilik içinde veya dışında doÄŸsunlar, aynı sosyal korunmadan faydalanırlar.

Madde 26

Her ÅŸahsın öÄŸrenim hakkı vardır. ÖÄŸrenim hiç olmazsa ilk ve temel safhalarında parasızdır. Ä°lk öÄŸretim mecburidir. Teknik ve mesleki öÄŸretimden herkes istifade edebilmelidir. Yüksek öÄŸretim, liyakatlerine göre herkese tam eÅŸitlikle açık olmalıdır. ÖÄŸretim insan ÅŸahsiyetinin tam geliÅŸmesini ve insan haklarıyla ana hürriyetlerine saygının kuvvetlenmesini hedef almalıdır. ÖÄŸretim bütün milletler, ırk ve din grupları arasında anlayış, hoÅŸgörü ve dostluÄŸu teÅŸvik etmeli ve BirleÅŸmiÅŸ Milletlerin barışın idamesi yolundaki çalışmalarını geliÅŸtirmelidir. Ana baba, çocuklarına verilecek eÄŸitim türünü seçmek hakkını öncelikle haizdirler.

Madde 27

Herkes, topluluÄŸun kültürel faaliyetine serbestçe katılmak, güzel sanatları tatmak, ilim sahasındaki ilerleyiÅŸe iÅŸtirak etmek ve bundan faydalanmak hakkını haizdir. Herkesin yarattığı, her türlü bilim, edebiyat veya sanat eserlerinden mütevellit manevi ve maddi menfaatlerin korunmasına hakkı vardır.

Madde 28

Herkesin, iÅŸbu Beyannamede derpiÅŸ edilen hak ve hürriyetlerin tam tatbikini saÄŸlayacak bir sosyal ve milletlerarası nizama hakkı vardır.

Madde 29

Her ÅŸahsın, ÅŸahsiyetinin serbest ve tam geliÅŸmesi ancak bir topluluk içinde mümkündür ve ÅŸahsın bu topluluÄŸa karşı görevleri vardır. Herkes, haklarının ve hürriyetlerinin kullanılmasında, sadece, baÅŸkalarının haklarının ve hürriyetlerinin gereÄŸince tanınması ve bunlara saygı gösterilmesi amacıyla ve ancak demokratik bir cemiyette ahlâkın, kamu düzeninin ve genel refahın haklı icaplarını yerine getirmek maksadıyla kanunla belirlenmiÅŸ sınırlamalara tabi tutulabilir. Bu hak ve hürriyetler hiçbir veçhile BirleÅŸmiÅŸ Milletlerin amaç ve prensiplerine aykırı olarak kullanılamaz.

Madde 30

Ä°ÅŸbu Beyannamenin hiçbir hükmü, herhangi bir devlete, zümreye ya da ferde, bu Beyannamede ilan olunan hak ve hürriyetleri yoketmeye yönelik bir faaliyete giriÅŸme ya da eylemde bulunma hakkını verir ÅŸekilde yorumlanamaz.