Ä°stanbul ve Çanakkale BoÄŸazları, tarih boyunca onlara sahip olan Devletler için önemli avantajlar saÄŸlamıştır. Bizans, BoÄŸazlar sayesinde egemenliÄŸini uzun yılları sürdürmeyi baÅŸarmıştır. Anadoluyu iÅŸgal etmek istiyen düÅŸman orduları, Çanakkale'yi geçemediklerii için baÅŸarılı olamamışlardır.
Dünya Savaşı sonunda, Avrupa’nın önde gelen devletleri boÄŸazları ele geçirmek için uÄŸraÅŸları, Türk Milli KurtuluÅŸ Savaşı ile son bulmuÅŸtur.
Barış görüÅŸmeleri çerçevesinde, BoÄŸazlar konusunda 20.07.1936 tarihinde Montrö SözleÅŸmesi imzalanmıştır. SözleÅŸmenin 2. Maddesi ile bütün ülkelerin ticaret gemilerine boÄŸazlardan geçiÅŸ serbestisi tanınmıştır.
Ancak, harp gemileri ile ilgili kısıtlama bulunmaktadır. Karadeniz’de kıyısı olmayan ülkeler sürekli savaÅŸ gemisi bulunduramayacaktır. Barış zamanında ise, Türkiye’ye bildirimde bulunduktan sonra 5 gün içinde Çanakkale BoÄŸaz’ınan girmek koÅŸuluyla, 21 gün süreyle Karadeniz’e girebilecekler, 18/2. Madde uyarınca 21 günün sonunda, Çanakkale BoÄŸazı’ndan çıkmış, Türk Karasularını terk etmiÅŸ olacaklardır.
Hatta, 14. Madde ile sayı ve tonaj bakımından kısıtlamalar getirilmiÅŸ,toplam tonajın 15.000 aÅŸamayacağı, sayı olarak da 9 adedi geçemeyeceÄŸi, 18. Madde ile Karadeniz’deki en güçlü donanmanın tonajından fazla tonajda gemi bulundurulamayacağı kabul edilmiÅŸtir.
Bütün bunlardan baÅŸka, savaÅŸ zamanında da Türkiye’ye tam kontrol konusunda yetki verilmiÅŸtir.
Bu özet bilgiler ışığında, ABD’nin bu anlaÅŸmadan son derece rahatsız olduÄŸu anlaşılacaktır. Halbuki, ABD Karadeniz’de istediÄŸi gibi at oynatmak hevesindedir. Emperyal amaçları için Rusya’yı saf dışı bırakmak istemektedir.
Bu konular, 2006 yılında ABD Kongresinde, Montrö SözleÅŸmesinin günün koÅŸullarına göre yeniden düzenlenmesi ÅŸeklinde gündeme getirilmiÅŸtir.
BeÅŸ yıl aradan sonra, 2011 yılında Türkiye KANAL Ä°STANBUL projesi ile tanışmıştır.
Kanal Ä°stanbul projesi açıklanan ÅŸekliyle, yukarıda özetlediÄŸimiz Montrö SözleÅŸmesinin iÅŸlerliÄŸini kaldırıp, ABD Kongresinde konuÅŸulan hedeflerin gerçekleÅŸmesi anlamına gelecektir. Zira, Marmara’da bulundurulacak askeri gemiler konusunda Montrö’de bir hüküm bulunmamaktadır.
TÜRKÄ°YE BUNU FÄ°NANSE EDEBÄ°LÄ°R MÄ°?
Ä°lk belirlemelere göre, 45 km uzunluÄŸunda, 150 metre geniÅŸlik ve 25 metre derinliÄŸinde bir kanaldan bahsedilmekte, maliyetinin 75 milyar TL (Yaklaşık, 10 milyar Dolar) olacağı hesaplanmaktadır.
Yine açıklanan bilgiler ışığında, yıllık 6 milyar dolar gelirden bahsedilmektedir. Ki halen Ä°stanbul BoÄŸazı’ndan geçen yıllık ortalama yaklaşık 40 bin geminin yaklaşık 80-90 bin dolar geçiÅŸ ücreti ödemesi gerekmektedir. Ä°stanbul BoÄŸazı, uluslar arası sözleÅŸme ile ücretsiz ve süre bakımından Kanal Ä°stanbul ile aynıı yol ve zamanda geçilebilmekte iken bu bedeli kim neden ödeyecektir?
Ä°ktidar bu bedeli diÄŸer otoyol ve köprü yapımında yaptığı gibi taahhüt etmek suretiyle YAP-Ä°ÅžLET usulü ile gerçekleÅŸtirmek yoluna gitmeyi düÅŸünüyor olabilir.
Bu yolun da, yukarıda açıklandığı üzere, Türkiye bütçesinden akıl almaz boyutlarda bir kaynak transferine neden olacağı açıktır. Yani, Kanal Ä°stanbul beklenen bu gelire asla ulaÅŸamayacaktır.
DÄ°ÄžER OLUMSUZLUKLAR
Günlerdir, bilim adamları, basın ve televizyon kuruluÅŸları tarafından yapılan programlardan anlaşıldığına göre, sayısız ekolojik sorunlar söz konusudur.
Ulusal güvenlik bakımından, Türkiye’yi büyük bir açmaza sürükleyecektir.
Proje Ä°stanbul’da 2 milyon nüfus artışı tahmin etmektedir. BilindiÄŸi üzere, Ä°stanbul ciddi bir su sorunu yaÅŸamaktadır. Kanal Ä°stanbul’un mevcut su kaynaklarını da olumsuz etkileyeceÄŸi bütün uzmanlar tarafından öngörülmektedir.
Ayrıca, 200 yıldır Avrupa sanayi atıklarını kabul eden Karadeniz, buradan bulacağı yeni akıntı ile bunları Marmara’ya nakledecektir.
SONUÇ
Türkiye’nin günümüzde böyle bir ihtiyacı yoktur.
Hatta, bu projeler için yatırım yapacak kaynakları olmadığı gibi, tarımsal üretim, sanayi üretimi ve iÅŸsizliÄŸin giderilmesi konusunda önemli dar boÄŸazları bulunmaktadır.
Halen BoÄŸazlar’da ciddi bir çözümlenemez trafik sorunu olmadığı gibi, Montrö Türkiye’nin uluslar arası sigortasıdır.
Türkiye, sayıları milyonla ifade edilen iÅŸsizlerin iÅŸ bulmasına yönelik yatırımlar planlamalı ve kaynaklarını bu yolda kullanmalıdır.
Kamu harcamalarında, yerindelik ve maliyet ön planda tutulması gereken bir prensiptir.
Kanal Ä°stanbul projesinden vaz geçilmesinin uygun olacağı düÅŸünülmektedir.