"Çalışmamız Suriye’den göç eden 50 kadın ile 7 odak grup toplantısı yapılarak gerçekleÅŸtirildi. Kadınların yaÅŸ ortalaması 35, yarısı lise ve üzeri öÄŸrenim düzeyinde, 26’sı Arap, 24’ü Kürt kökenliydi. Kadınların %40’ı 18 yaÅŸ ve altında evlendiÄŸini, ortalama 3,44 gebeliÄŸe ve en fazla 10 çocuÄŸa sahip olduklarını, %70’i gebeliÄŸi önlemek için geri çekme yöntemi kullandıklarını belirtti. Göç nedeni ve halen yaÅŸadığı ortam Çalışmamıza katılan kadınlar, Türkiye’ye gelme nedenlerini savaÅŸ, iÅŸ bulmak, güvenlik olarak belirttiler. Türkiye ye geldiklerinde dil, iÅŸ ve ev bulma sorunları yaÅŸadıklarını ifade ettiler. Tamamına yakını kiralık, bodrum katı, nemli-rutubetli evlerde 2 ile 14 kiÅŸi arasında deÄŸiÅŸen, ortalama 6-7 kiÅŸilik aileleriyle yaşıyorlardı. “Suriye’de devlet çocuklarımı askere istedi. Biz de savaÅŸtan kaçmak için, çocuklarım için geldik. Suriye de evimiz savaÅŸta bombalandı. Evsiz de kaldık.” (K, Arap, 40 yaÅŸ, lise, 3 gebelik) - 420 - ”SavaÅŸ nedeni ile orada iÅŸ güç yok. Ondan geldik. Burada dil bilmediÄŸimiz için çok zorlandık. Ä°ÅŸ bulmakta, hastaneye gitmekte. GeldiÄŸimizde çocuklarım hastalandı, bi hafta ne yapacağımızı, nereye gideceÄŸimizi bilemedik. Åžimdi kirada eÅŸimin kardeÅŸi ve kocam ve çocuklarımla kalıyoruz.” (E, Kürt, 27 yaÅŸ, lise, 3 gebelik) “Herkes çalışıyor, büyük çocuk çalışıyor, gençler hemen iÅŸ bulabiliyorlar ama büyükler 40 yaşından sonra çok zor bulunuyor, hemen hemen bulunmuyor” (G, Arap, 53 yaÅŸ, okur-yazar, 4 gebelik) “EÅŸlerimiz de iÅŸ bulmak konusunda çok zorlanıyorlar. Åžimdi benim eÅŸim 55 yaşında ve iÅŸ bulamıyor.” (S, Kürt, 30 yaÅŸ, ilkokul, 4 gebelik) “Hepsi bodrum katında, nemli oluyor ya da akıyor, rutubet oluyor. GüneÅŸsiz evler, eski evler “ (G, Arap, 53 yaÅŸ, okur-yazar, 4 gebelik) “Yani ilk kat vermiyorlar yani ya bodrum kat ya çatı katı veriyorlar” (G, Arap, 40 yaÅŸ, üniversite, 6 gebelik) Evlilik algısı ve medeni durum Kadınlar, Suriye’de kızların 14 yaşından itibaren evlenmeye baÅŸladığını, okula gitmenin bu yaşı ertelediÄŸini, 15 yaşından sonra kızlara nüfus kimliÄŸi çıkarıldığını, kimlik çıkmasıyla devletin evliliÄŸi onayladığını, genç kızların evlilik için onaylarının alındığını, ağırlıklı olarak evlilik kararını anne-babanın verdiÄŸini, oÄŸlanlarında askerlikten sonra (19-20 yaÅŸ) evlendiÄŸini ifade ettiler. 14 yaÅŸ civarı evliliklerin daha çok köylerde olduÄŸunu, artık ÅŸehir merkezinde yaÅŸayan insanların kız çocuklarını okuttuklarını söylediler. Arapların 14-15 yaşında evlendiÄŸini, Kürtlerin ise 19’undan sonra evlendiklerini ifade ettiler. “Bazen 14, 16, bazen de var 18, yani her aile farklı. Yani Kürtler için 20 den sonra, Araplar için de okula gidiyorlarsa kızlar erken evlenmiyor, ama okula gitmiyorsa erken evleniyorlar. Devlet bi ÅŸey demiyor, 14, 15 mesela her aile için farklı.” (F, Arap, 42 yaÅŸ, lise, 4 gebelik) “Yasal evlilik yaşı 18, küçük evlilikler resmi deÄŸil, imam nikahlı” (R, Kürt, 35 yaÅŸ, üniversite, 3 gebelik) “Yasak, aile kabul eder, ama devlet izin vermez. 18 den önce devlet onay vermiyor. Yasak deÄŸil ama, 15 den sonra devlet kimlik verdiÄŸi için öncesinde evlendiremezler. 18 yaşına kadar ailesi ona kefil olur.” (M; Arap, 40 yaÅŸ, ilkokul, 5 gebelik) Kadınlar, çoÄŸul evliliklerin de köylerde yaÅŸayan Araplarda daha yaygın olduÄŸunu, bu evliliklerin erkeÄŸin isteÄŸine baÄŸlı olduÄŸunu, kendilerinin istemediklerini, baÅŸlarına gelirse mecburen kabul edeceklerini ifade ettiler. Ayrıca 4 evliliÄŸi ÅŸeriat kanunu olarak yorumlayan kadınlar da oldu. Kadınların tamamına yakını evlendikleri yaÅŸtan memnunlardı. Kadınlar çocuklarının olmaması durumunda erkeÄŸin tekrar evlenmesini hak olarak görüyorlardı. “2.-3. evlilikler var ama çok deÄŸil, hiç de iyi bakılmıyor” (Åž, Kürt,30 yaÅŸ, ilkokul, 4 gebelik) “Sadece bir ÅŸekilde kabullenebilirim; eÄŸer kadın çocuk getiremiyorsa öyle kabullenirim.” (R, Kürt, 35 yaÅŸ, üniversite, 3 gebelik) ”EÄŸer sorun kadındaysa evlenebilir ama erkekteyse zaten anlamsız olur. ÇoÄŸunluk sıcak bakmıyor.” (A, Arap, 52 yaÅŸ, ilkokul, 6 gebelik) “Dört tane yazılıdır yani, kanun, ÅŸeriat 4 tane diyor, 4 kadınla evlenebilirler, eÄŸer durumları iyiyse evlenebilirler.” (N, Arap, 50 yaÅŸ, ilkokul, 3 gebelik) Hastalığım olsa mesela çocuk getirmiyorum ya da baÅŸka biÅŸey olabilir ama hiç bir ÅŸeyim yoksa… (P, Kürt, 24 yaÅŸ, ilkokul, 1 gebelik) “Bu zamanda erkek kalmadığı için, erkekler gidiyor, kadınlar daha çok. Onun hakkı on tane alabilir. Kadın daha çok oldu, savaÅŸ durumunda da kadınlar arttılar.” (G, Arap, 53 yaÅŸ, okur-yazar, 4 gebelik) “…….Kimse sevmez ama kuma sevilir mi? sevilmez. Problem çok, ama ne zaman erkek evli 2 tane 3 tane mecbur çocuklar da var, oturursun, kabul edersin. Kötü ama mecburken olur.” (E Arap, 50 yaÅŸ, ilkokul, 9 gebelik) “Suriye’de Araplar bi kiÅŸi evleniyorlar. Ama köylerde iki kiÅŸi üç kiÅŸi evlenirler.” (S, Kürt, 36 yaÅŸ, lise, 4 gebelik) “Kabul etmem ama, erkek isterse mecburen kabul ederim. Kadınlar biraz aÄŸlar, biraz üzülür, ama kabul eder sonunda, yapacak bi ÅŸey yok. Ama bu eskidendi.” (K, Arap, 40 yaÅŸ, lise, 3 gebelik) DoÄŸurganlık durumuna iliÅŸkin görüÅŸler AraÅŸtırmaya katılan kadınlar, Suriye’de eski dönemlere göre doÄŸurganlık sayısının azaldığını (ortalama 3-4), daha çok köylerde 9-10 çocuk doÄŸurduklarını söylediler. Çocuk doÄŸurma nedenleri olarak; erkeÄŸin ÅŸanı, toprağın iÅŸlenmesi, iÅŸ gücü gerekliliÄŸi gibi nedenleri sayarken, dini inanışlarının gerekliliÄŸini de vurguladılar. Çocuk sayısında daha çok erkeklerin söz sahibi olduÄŸunu, çocukları erkekler için doÄŸurduklarını ifade ettiler. Çocuk sayısında oÄŸlan çocuÄŸun etkisini; soyun devamı, malların devri, daha sonra onlara bakmaları için gerekli olarak yorumladılar. - 421 - “3 tane 4 tane, ama köyde 10 tane” (S, Arap, 43 yaÅŸ, lise, 4 gebelik) “Arsalar var, davarları var mesala, bakmak için bakım gerekli.” (F, Arap, 42 yaÅŸ, lise, 4 gebelik) “Her yerde farklı, mesela Åžam’da genellikle 2-3 çocuk, ama kasabada farklı, onlar çok istiyor. Çünkü, çalışmak için, toprak için, para için doÄŸuruyorlar. Ben Åžam’da ÅŸehirde yaÅŸadım, kasabadakileri öyle duyardık. Benim bir umudum vardı, okumak istedim, çok çalışkandım. Ama babam dedi ki okulu bırakman lazım. Bu bana çok hayal kırıklığı oldu.”(K, Arap, 40 yaÅŸ, lise, 3 gebelik) “Çoook… erkeÄŸe göre deÄŸiÅŸiyor. Bazı erkekler çocukları seviyor. Bazıları sevmiyor. Ona göre deÄŸiÅŸiyor.” (E, Kürt, 28 yaÅŸ, lise, 3 gebelik) “Adamın çok çocuÄŸu olursa, yani bu adam kuvveti yerindeymiÅŸ denir. Yani kadın için deÄŸil, erkek için önemli. Kadın çok doÄŸurursa, kocası daha iyi demektir. Sultan gibi, muhteÅŸem yüzyıldaki gibi…” (S, Arap, 43 yaÅŸ, lise, 4 gebelik) “…..erkek ailesinin ismi için istiyor. YaÅŸlıyken baksınlar diye.” (N, Kürt, 29 yaÅŸ, üniversite, 5 gebelik) “OÄŸlan olmazsa zaten evleniyo, 2.-3. Evlilik yapıyor, erkek çocuk olsun diye. OÄŸlan olmazsa, yani 10 tane kız çocuk olsa mal bölüÅŸülmez, o vakit amcaları alır hepsini, ama erkek çocuk olduÄŸu vakit bölüÅŸmezler onlar, o erkeÄŸe kalır.” (F, Arap, 45 yaÅŸ, ilkokul, 1 gebelik) “Åžeriat erkek doÄŸurmayı soyun devamı ve malın paylaşımı için gerekli diyor.” (N, Arap, 50 yaÅŸ, ilkokul, 3 gebelik) “Babasının soyadını almak için oÄŸlan çocuk istiyorlar” (Ä°, Kürt, 31 yaÅŸ, ilkokul, 3 gebelik) Kızımızın eÅŸi olacak kiÅŸi bize bakmayacak ama oÄŸlumuz olursa o bize bakar (A, Kürt, 52 yaÅŸ, ilkokul, 6 gebelik) Ailesine daha iyi bakabilmek, hem yardımcı olmak iÅŸ konusunda, erkek olduÄŸu için babanın ÅŸeyini (soyadını) taşıyor (Z, Arap, 55 yaÅŸ, okur-yazar, 9 gebelik) “……..farkı var, mesela biz 9 kızız. Annem farklı davranıyordu, mesela en iyi yemekleri abime verir, en pahalı elbise onlar için. Ama kızlarla ilgilenmiyorlar.” (N, Kürt, 29 yaÅŸ, üniversite, 5 gebelik) “…………çok etkili. Erkek ailenin ismini alacak, ama kızı olursa alamaz. EÄŸer hepsi kız olursa baÅŸka biriyle evleniyorlar.” (E, Kürt, 28 yaÅŸ, lise, 3 gebelik) Kadınlar Suriye’de devletin farklı boyutlarda çocuk doÄŸurmayı desteklediÄŸini, 6-7 yıl önce 3 çocuk desteklenirken, günümüzde birinci çocuk için maaÅŸ baÄŸlandığını, ikinci ve üçüncü çocukta daha az maaÅŸ baÄŸlandığını, 3 den sonrasına ise destek verilmediÄŸini belirttiler.