Uzun zamandır yazmıyordum, yazamıyordum çünkü giderek hızla bozulan siyasi ve ekonomik ortam öylesine kötü çıkarımlar yapmama neden oluyordu ki, bozulup vazgeçiyordum...
Ama son geliÅŸmeler geçmiÅŸte yaÅŸadıklarımızı, bugünü ve gelecekle ilgili öngörüleri bir kez daha düÅŸünüp , sıralayıp , varsa alınması gerekli önlemleri sizlerle paylaÅŸma ihtiyacımı tetikledi.
Åžöyleki :
Dünyaca ünlü ve saygın Prof. Dr. Daron AcemoÄŸlu “Türkiyeyi krizden demokrasi çıkarır “ dedi ve beni canevimden vurdu .
Onu izleyenler aslında demokrasi ile kasdettiÄŸi ÅŸeyin evrensel hukuk kuralları ve saÄŸlıklı bir denetim ortamı olmadıkça ne ekonomik ne de sosyal alanda bir ÅŸey yapamıyacağımız ve bu bataklıkta giderek daha dibe doÄŸru gideceÄŸimiz olduÄŸunu bilirler.
O zaman nasıl bir hukuk düzeni ve neden ?
DinlediÄŸiniz ya da okuduÄŸunuz iktisatçılar birtakım rakkamlarla ve teknik açıklamalar yaparak iÅŸin nasıl çözüleceÄŸini anlatmaya çalışırlar. Ama sorun sade ve doÄŸru anlatımla kaynak sorunudur.
Yani ülkemizde kronik bir tasarruf açığı vardır, üretim yetersiz ve yaratabildiÄŸi katma deÄŸer düÅŸüktür, borçlanarak elde edilen kaynaklar savurganlıkla tüketilmektedir.
Son gelen verilere göre mevcut ekonomik düzenin sürdürülebilmesi için her yıl en az 5o milyar dolar taze para bulunması, mevcut 43o milyar dolar borcun da makul bir faizle yenilenmesi tartışılıyor. Burada rakkamların büyüklüÄŸü, niteliÄŸi ve aciliyeti deÄŸil neyi, nasıl yapacağımız önemlidir. Ä°ktisat ve finans uzmanları ayrıntıları zaten biliyor. Ama Daron Hoca bize ya da duyması gerekenlere ne söylüyor ?
Mevcut siyasi rejim ile daha önce kurulmuÅŸ olan kurumsal yapı tamamen yıkılmıştır. Yani artık siyasi iktidarın kontrol ettiÄŸi kaynaklar, sınırsızca, sorumsuzca ve denetimsiz bir ÅŸekilde kullanılmakta ve geri dönüÅŸü olmayan dipsiz bir kuyuda heba edilmektedir.
Halbuki ülkenin ihtiyacı olan kaynak yine batıdan ve artık sadece batıdan temin edilebilme durumundadır ve fakat nerede, nasıl kullanıldığı ve geri ödeme koÅŸulları denetim ve teminat altına alınmak zorundadır.
Yani sizin; Merkez Bankanız bağımsız , Bankacılık otoriteniz saydam ve güvenilir, Maliyeniz denk, Sayıştayınız donanımlı ve etkin, Parlamentonuz soru sorup , izleyebilen durumda deÄŸilse rating – kredi deÄŸerliliÄŸi- alamazsınız , faiz çok fahiÅŸ olur ve zaten kimse de borç vermeye yanaÅŸmaz.
Bunun için batı normlarına uygun , objektif ve güvenilir bir hukuk ortamı ve inanılır bir yargı sistemi gerekir. Yani evrensel hukuk ortamı. Bu da toplumun tamamını kucaklayan, tarafsız ve adil bir kurallar dizini ile olur.
Ama o zaman;
İhale kanununda 185 kere -rakkam yanlış olabilir- değişiklik yapamazsınız,
Yandaşlara aklınıza esen fiyattan iş veremezsiniz,
Kamu kadrolarını ÅŸiÅŸirip, altlarına lüks makam arabası çekemezsiniz,
Mültecilere namütenahi para saçamazsınız,
Lüzumsuz, saraylar, köprüler, havaalanları, kanallar yaptıramazsınız,
Örtülü ödenekten kime , ne verdiÄŸinizi ve neden verdiÄŸinizi saklayamazsınız...
Dünya ekonomik büyüklüÄŸü içinde % l civarında yer tutan Türkiye ekonomisi artık yaratabildiÄŸi katma deÄŸerle -ki çok küçüktür- hızla rekabet ÅŸansını yitiriyor ve mevcut nüfus ve onun içindeki nitelikli insan kaynakları açısından da pek iÅŸe yarar bir görüntü vermiyor.
EÄŸer hızla yeni bir eÄŸitim düzenine geçilip, donanımlı ve becerili gençler yetiÅŸtirilemezse zaten giderek fakirleÅŸen ve paraziter bir hayata razı insan yığınları oluÅŸacak...
Ä°ÅŸte bunları derleyip toparlayacak, anlamlı bir sinerji yaratacak düzen ancak herkesin hakkını koruyacak ve gözetecek bir hukuk düzeni olabilir ki Daron Hoca – Demokrasi – derken galiba aklınızı başınıza alın, demokrasi olmadan hukuk neyim olmaz demeye getiriyor...
Eh ÅŸimdi ben iktisat analizi mi yapayım, finans tekniÄŸi mi anlatayım yoksa hızla kötüleÅŸen enflasyon, resesyon ve hatta gelecek yıl muhtemelen stagflasyon ortamında nasıl ayakta kalırız sorunsalına reçete mi yazayım...
Moral bozucu bir ifade oldu ama gerçekçi olmalıyız. YaÅŸanan devalüasyon ile mevcut gelirimiz sabit kalacak ama önceki satın alma gücünü yitirecek. Enflasyon kontroldan çıkma eÄŸiliminde ve geçen ay yapabildiÄŸimiz harcamaları artık daha az veya hiç yapamayacağız.
Lütfen harcamalarınızı kontrol edin ve gereksiz kalemleri yok ederek tasarruf uygulamalarına baÅŸlayın.
Bir kısıntı veveya yokluk sürecinde gereksinmelerinizi nasıl karşılayacaksınız, plan yapın,
Borçlanmayın, mümkünse borçlarınızı azaltın çünkü yüksek bir faiz yükü ile karşılaÅŸacaksınız,
Ä°ktidardan tanıdıklarınız varsa akıllarını baÅŸlarına devÅŸirmeleri ve tekrar demokrasiye dönmelerini salık verin,
Muhalefetten tanıdıklarınız varsa onlara; ne kadar yetersiz, kof ve yararsız
olduklarını, bu başa gelenlerin kusurunun yarısının da onlara ait olduğunu hatırlatın,
Herşeye rağmen umutsuz olmayın , esenlik ve sevgi ile kalın,
Saygılarımla,
Ayhan Baha TuÄŸsuz
Ataköy, 5/9/2018