“NiÄŸde’de polisin yaptığı operasyonda, yılbaşında piyasaya sürülmesi için hazırlandığı ileri sürülen 500 litre ÅŸarap, 210 litre viski, 8 litre rakı, 222 litre etil alkol ele geçirildi. Sahte içki tüketen bir kiÅŸi zehirlendi.
Mersin’de sahte alkol nedeniyle hastaneye baÅŸvuranların sayısı artarken, 6 kiÅŸi bu nedenle hayatını kaybetti. Mersin Åžehir Hastanesinde sahte alkol gerekçesiyle 4 bin 118 sahte içki, bin 364 litre içki yapımında kullanılan etil ile metil alkol, anason, 17 bin 436 adet boÅŸ içki ÅŸiÅŸesi, 3 bin 542 ÅŸiÅŸe kapağı, 12 bin 350 içki etiketi, 2 bin 281 adet içki ÅŸiÅŸesi kapağı kapüÅŸonu ve koruma bandı, 338 sahte TAPDK bandrolü ile çok sayıda içki yapımında kullanılan bidon, huni, hortum, tank ve benzeri malzemelere el konuldu.
Söz konusu olaylarla ilgili soruÅŸturmalar sürüyor.”
Bu harberler, uzun yıllardır basınımızda sıkça yer almaktadır. BilindiÄŸi gibi, Cumhuruyiyet kurulmasını takip eden ilk yıllarda, bir çok halkçı devrimle birlikte, ekonomik-sosyal düzenlemeler de gerçekleÅŸtirilmiÅŸtir. Bunlardan birisi de Alkollü Ä°çkilerle ilgili düzenlemelerdir. Alkollü Ä°çkilerle ilgili devletleÅŸtirme uygulamalarının nedenlerinin en başında halk saÄŸlığının korunması yer almaktadır.
Sistemli bir politika ile Tekel Alkollü Ä°çkiler Genel MüdürlüÄŸü tüm varlıkları ile birlikte ÖzelleÅŸtirme Ä°daresi tarafından satılırken, bir dizi aksaklık yanında, asıl büyük önem arz eden “ALKOL ÜRETÄ°MÄ°, SATIÅž VE DAÄžITIMI”’NA iliÅŸkin düzenlemeler yapılmamış olması nedeniyle , ÖzelleÅŸme ile birlikte alkol, alkollü içki ithalat ve üretiminde de serbestlik getirilmiÅŸ olması, kaçak içki yapımını kolaylaÅŸtırmış ve özendirmiÅŸtir.
Buna paralel olarak, iktidarın içki tüketimini frenleyeceÄŸi umuduyla, allkollü içkilerde yüksek vergi uygulaması da kaçakçılığın artması ve yaygınlaÅŸmasına neden olmuÅŸtur.
ÖzelleÅŸtirme öncesinde, Tekel, EskiÅŸehir, Turhal, Amasya ve Malatya Åžeker Fabrikalarına ait tesisler bünyesinde, onların atıklarından içki yapımında ve saÄŸlık ile sanayide kullanılmak üzere alkol üretmekte ve ülke ekonomisine önemli katkıda bulunmakta idi.Yıllardır, genellikle ithal ürün alkol, içki yapımından kullanalabileceÄŸi de serbestçe satılmakta, halkımız, saÄŸlıksız koÅŸullarda sulandırılmış etil alkol içmmeye alıştırılmış bulunmakatdır. Son bir kaç yıldır, Amasya Åžeker Fabrikasının yeniden alkol yapımına baÅŸladığı haberleri basında yer almış bulunmaktadır.
ÖLÜMLERÄ°N NEDENÄ° METÄ°L ALKOL:
Etil Alkolün Formülü: Etil alkolün formülü C2H5OH veya C2H6O’dır. Etanol olarak da bilinir.
Metil Alkolün Formülü: Metil alkolün formülü CH3OH veya CH4O’dır. Metanol olarak da bilinir.: Ä°çecek olarak kullanılan etil alkol bitkisel kökenli tarım ürünlerinden elde edilir. Eski zamanlardan beri meyvelerin ve bazı sebzelerin fermente edilmesi ve fermente edilmesi sırasında oluÅŸan alkolün, imbikler vasıtası ile ayrılması ile elde edilir. Günümüzde daha farklı ve daha verimli etil alkol eldesi bulunmaktadır.
Metil Alkol Nasıl Elde Edilir: Metil alkol, odun kökenli talaÅŸlardan elde edilen ve endüstiyel amaçlarla kullanılan bir alkol türüdür.
Etil Alkol Nerelerde Kullanılır: Etanol; Tıbbi amaçlarda, alkollü içeceklerde, araçlarda yakıt veya yakıt katkısı olarak, bazı endüstriyel kollarda, parfümeri ve kolonyacılıkta, kozmetik sektöründe, çözücü olarak, dezenfekte edici, elektronik devre temizleyici gibi pek çok alanda geniÅŸ bir kullanım alanı vardır.
Metil Alkol Nerelerde Kullanılır: Endüstride çözücü olarak kullanılan bir alkoldür. Ayrıca antifiriz, bazı maket uçak ve arabalarda yakıt olarak kullanılır. Bazı kimyasal reaksiyonların çıkış ürünü olarak meydana gelebilir. Gıdalara herhangi bir ÅŸekilde girmesi kesinlikle yasaktır ve ciddi bir suçtur.
Etil alkol ve metil alkol her ikisi de yanıcı maddelerdir. Yukarıda görüldüÄŸü gibi kullanım amaçları oldukça farklıdır.
Metil Alkol Zehirlenmesi Nedir?
Metil alkol zehirlenmesi; vücuda çeÅŸitli yollardan 20 mililitre ve üzerinde girmesi sonucu oluÅŸan vakadır. KiÅŸinin bünyesine ve alınan metanol oranına göre vücutta oluÅŸturacağı tahribat görülür. Metil alkol; özellikle gıda teröristleri tarafından sahte alkollü içecekler ( sahte rakı gibi ) veya kolonya içerisine etil alkol yerine katılmakta böylelikle çok ucuza ürettikleri sahte içkiyle her yıl onlarca kiÅŸinin ölümüne neden olmaktadırlar.
Metil Alkol Zehirlenmesi Belirtileri Nelerdir?
Metil alkol zehirlenmesinin nedeni: Vücuda giren metil alkol vücutta formaldehit ve formik asite yükseltgenmesine dayanır. Bu durum zehirlenmelere neden olur. Zehirlenme belirtileri az miktarlarda bulantı, kusma, baÅŸ dönmesi, tansiyon deÄŸiÅŸikleri meydana gelebilir, daha yüksek dozlarda görme problemleri, geçici veya kalıcı körlük, daha yüksek dozlarda ise ishal, felç, solunum sorunları, dolaşımda bozukluk, beyin ödemi, koma ve ölüm gibi sonuçlara neden olabilir.
Etil Alkol ve Metil Alkol Birbirinden Nasıl Ayırt Edilir?
Bir sıvının içinde metil alkol ve etil alkol oranının ne kadar olduÄŸu % 100 olarak laboratuvar testleri ile belirlenebilir. Tüketici boyutunda ise Profesör Doktor Ayhan CANBERK’in www.radikal.com.tr kaynaklı söyleÅŸinde rakının içine soda eklendiÄŸinde rakının rengi süt beyaz deÄŸil de bulanık oluyorsa o rakıdan ÅŸüphelenmek gerektiÄŸi yönündedir. Ancak bu yöntemin doÄŸruluÄŸu baÅŸka hiç bir otorite tarafından teyit edilmemiÅŸtir kaldı ki yöntem doÄŸru bile olsa baÅŸka katkılar eklenerek sahte rakının sodayla etkileÅŸimi sonucu süt beyaz görüntü oluÅŸturulabilmesi ihtimali göz önüne alınmalıdır.
Bu nedenle; metil alkollü bir içki yada kolonya ile hiç karşılaÅŸmamak için etiketli, otoritelerden onaylı, kapak kısmı standartlara uygun ve resmi satış yerlerinden temin edilen ürünleri tercih etmek gerekmektedir. Her ÅŸeye raÄŸmen saÄŸlığımız için alkollü içecekleri hayatımızdan çıkarmamız veya minimum seviyeye indirmemiz riskleri de minimuma indireceÄŸimiz anlamına gelmektedir.
TEKEL’Ä°N ÖZELLEÅžTÄ°RÄ°LME SÜRECÄ°:
TEKEL Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž‘nin ÖzelleÅŸtirilmesi ve Sonrası:
TEKEL, 2001 yılında ÖzelleÅŸtirme Yüksek Kurulu‘nun (ÖYK) 2001/06 sayılı kararıyla özelleÅŸtirme kapsam ve programına alındı. ÖYK‘nun 05.02.2002 tarih ve 2002/06 sayılı Kararı ile özelleÅŸtirme stratejisi yeniden belirlendi. TEKEL‘in alkollü içkiler bölümü 05.06.2003 tarihinde anonim ÅŸirkete dönüÅŸtürüldü ve iki gün sonra 07.06.2003 tarihinde ihale için ilana çıkıldı.
TEKEL‘in baÄŸlı ortaklığı Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž‘nin ihalesi Kasım 2003 tarihinde gerçekleÅŸtirildi. 23.12.2003 tarih ve 25325 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan 2003/85 sayılı ÖYK Kararıyla Nurol-Limak-Özaltın-Tütsab Ortak GiriÅŸim Grubu üyelerinin ihale ÅŸartnamesi çerçevesinde kuracağı anonim ÅŸirkete 292 milyon dolar bedelle satıldı. Bu kapsamda kurulan MEY AÅž‘ye hisse devir iÅŸlemleri de 24.02.2004 tarihinde gerçekleÅŸtirildi. Böylelikle TEKEL Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž‘nin özelleÅŸtirilmesi ihale ilanına çıkış tarihinden 8 ay sonra tamamlanmış oldu. Devir iÅŸleminin üzerinden sadece 2 yıl kadar sonra MEY AÅž bu kez bir Amerikan yatırım ÅŸirketi olan Texas Pasific firmasına %90 hissesini 810 milyon dolar bedelle sattı.
ÖÄ°B TEKEL‘den cari hesabını 01.10.2003 tarihi itibarıyla kesmesini istedi. Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž‘nin 31.12.2003 tarihli bilançosu ve gelir tablosu, bu ÅŸirketin özelleÅŸtirme sonucu devredildiÄŸi 27.02.2004 tarihinden sonra, 10.03.2004 tarihinde ancak çıkartılabildi. Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž her yıl olduÄŸu gibi özelleÅŸtirildiÄŸi yıl da ertesi yıl ihtiyacı için üzüm, anason ve alkol gibi parasal tutarı büyük düzeye ulaÅŸan yatırımlar yapmıştı. Ayrıca ÅŸirketin devam eden yatırımları nedeniyle hak ediÅŸ ödemeleri sürdü.
Cari hesabın ÖÄ°B‘nın talimatı doÄŸrultusunda tasfiye edilmemesi, ÅŸirketin faaliyetlerinin TEKEL‘e borç olarak yansıtılmasına neden olmuÅŸ ve TEKEL aleyhine zarar oluÅŸturmuÅŸtu. Åžayet Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž 27.02.2004 tarihinden iki gün önce MEY AÅž‘ye devredilmiÅŸ olsa TEKEL AÅž açısından 11 trilyon liralık borç alıcı tarafından yüklenilmiÅŸ olacaktı. Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž ihaleye çıktığı 05.06.2003 tarihindeki stok hesapları 113,7 trilyon lira iken, devredildiÄŸi 27.02.2004 tarihindeki stok hesapları 177,5 trilyona ulaÅŸmıştı.
Yine, Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž‘nin 2003 yılının ilk 9 aylık faaliyetlerinden elde edilen hasılat 600 milyon dolardır. Bu ÅŸirketin 292 milyon dolara satılması ve yukarıdaki örnekler bizlere Alkollü Ä°çkiler San. ve Tic. AÅž‘nin alıcılarına adeta hediye edildiÄŸini göstermektedir.
TEKEL‘in alkollü içkiler bölümünün özelleÅŸtirilmesi sonucunda MEY AÅž‘ye 17 fabrika devredildi. 2009 yılına geldiÄŸimizde ise bu fabrikalardan sadece 9 adeti çalışmaktadır. ÖrneÄŸin Çanakkale Kanyak fabrikası için gereken üzümün üretilmesi için devlet bu yörede kanyak yapımına daha uygun Karasakız çeÅŸidi üzüm baÄŸlarının tesis edilmesini desteklemiÅŸti. ÖzelleÅŸtirme sonrasında bu fabrikanın da üretimine diÄŸerleri gibi son verildi. Üzüm üreticilerinin bir kısmı üretimde koptu. Kalanların bir kısmı baÄŸlarını sökerek baÅŸka ürünlere yöneldiler, diÄŸerleri ise Tarım ve KöyiÅŸleri Bakanlığı‘nın teÅŸvikiyle sofralık üzüm baÄŸları tesisine yöneldiler. Ancak, sofralık üzümün pazarlanmasındaki sorunlar nedeniyle bu üreticiler de periÅŸan. Oysa ÅŸaraplık üzüm üretimine yönlendirilseler, yörede yaygın ÅŸarap üreticiliÄŸi dolayısıyla ürünlerini daha kolay pazarlayabileceklerdi. Ne yazık ki devletin yönlendirmesine ne zaman inansalar hep zarar ettiler. ÖzelleÅŸtirmenin en büyük olumsuzlukları üreticilere yansımış oldu.
Ä°hale öncesinde alkollü içkiler bölümünde 3.631 iÅŸçi çalışmaktaydı. Hisse devri sırasında MEY AÅž bünyesine 1.700 iÅŸçi geçti. 2009 yılında MEY AÅž bünyesinde çalışan iÅŸçi sayısı 323‘e kadar geriledi.
MEY A.Åž. BU ÇERÇEVEDE, TEKÄ°RDAÄž RAKI DAHÄ°L,FABRÄ°KALARIN ÇOÄžUNU KAPATMIÅž, KANYAK VE VÄ°SKÄ° ÜRETÄ°MÄ°NE SON VERMÄ°Åž, TALEBÄ° Ä°THALATLA KARÅžILAMA YOLUNU SEÇMÄ°ÅžTÄ°R.
YORUM:
TEKEL'in özelleÅŸtirilmeden evvelki 8 yıllık rakı satışları; 1996 yılı 71 milyon, 1997 yılı 65 milyon, 1998 yılı 76 milyon, 1999 yılı 74 milyon, 2000 yılı 68 milyon, 2001 yılı 64 milyon, 2002 yılı 60 milyon, 2003 yılı 54 milyon litredir. Tekel'in 1999 yılından sonraki rakı satışlarının düÅŸmesindeki neden, piyasada özel sektörün de rakı üretip satmaya baÅŸlamasıdır. AÅŸağıdaki tabloda rakamları görünce Türkiye de tüketilen 3 ÅŸiÅŸeden 2 sinin vergi kaçağı olduÄŸunu tahmin etmek zor deÄŸil. Çünkü rakı tüketimi yıllar boyunca nüfus artışı ile doÄŸru orantılı olarak artmıştır. Bugün Türkiye de rakı tüketimi 100 milyon litrenin üstünde olması gerekir. Rakının fiyatı %50 düÅŸürülsün vergili rakı satışları ve devletin vergi geliri %100 artar.