DOKUZUNC BÖLÜM

TEFTÄ°ÅžE DOÄžRU

Askerlik sonrası, Kayseri’den Ankara’ya taşındık. Esim, Ankara DoÄŸumevinde yeni görevine baÅŸladı. Türkiye Elektrik Kurumu Genel MüdürlüÄŸü Ticaret Dairesi BaÅŸkanlığında  Gümrük Servisinde, 5 kiÅŸi idik. Göreve baÅŸlarken, Bir  yıldan  fazla çalıştım burada. TEK,  yurt dışından çok fazla makime ve yapılan yedek parça ithalatı olan bir kuruluÅŸtu. Burada gümrükleme iÅŸlerini yapan  bir ÅŸubede çalıştım. Asıl amacım, bir teftiÅŸ kurulunda sınav kazanmaktı. Fırsat buldukça müfettiÅŸlik sınavları için ders çalışıyordum. Ä°lanları takip ediyor, kariyer diye nitelendirdiÄŸimiz kurulların sınav ilanları takip ediyordum. Ä°ki sınav geride kalmıştı. BaÅŸarılı olamamıştım.Bu arada, genel olarak sınavlara katılma kabul edilme yaÅŸ sınırına yaklaşıyordum. Siyasette ise, Demirel BaÅŸbakanlığında Milli Cephe Hükümeti iÅŸ başındaydı.

Bir yandan da sınavlara katılma kabul edilme yaÅŸ sınırına yaklaşıyordum. Tekel Genel MüdürlüÄŸü, Türk Bayrağının dalgalandığı her yerde ünitesi bulunan, iÅŸletmeleriyle diÄŸer üniteleriyle  güçlü, dev bir kamu kuruluÅŸu, TeftiÅŸ kurulu da  beÄŸenilen, kariyer  bir kuruldu. Ankara’da da yazılı sınav yapıyorlardı.

Bu arada, 1976 yılının başında Babamın hastaneye yattığını öÄŸrendim. Yanımda Türkiye Elektrik Kurumundan arkadaÅŸlarım vardı. Güner, Hale, Faika, Nihal. Hastanede Babamın yanında olmak istiyordum. Sınav günü yaklaÅŸmıştı. Babam, kendisinin iyi olduÄŸunu Hastanede  rahat bakılabilirim diye yatırıldığını söyledi telefonda. Fakat çok geçmeden KardeÅŸim, Babamızı kaybettiÄŸimizi bildirdi. 18.Åžubat .1976 . Hemen Ä°stanbul’a  hareket ettim. Ertesi günü Babamı topraÄŸa verdik. Topkapı Mezarlığından Beyazıt’taki evimize gelirken yaÅŸamım iki kat daha ağırlaÅŸmıştı. Ama, hemen Ankara'ya dönüp Tekel TeftiÅŸ sınavlarına katıldım.

1976 yılı kışı çok sertti Ankara’da. Ankara  Bira Fabrikası yemekhanesi soÄŸuk mu soÄŸuk.  Sınav Kurulu ise hepsinden soÄŸuk. Büyük bir ciddiyet içinde sorular soruldu, kağıtlar teslim alındı, Heyet Ä°stanbul’a gitti. MüfettiÅŸlik sınavlarına hazırlık döneminde çalıştığım TEK, hayatımda önemli yer tutan bir KuruluÅŸtur. Ä°nanılmaz dostluklar, güzel arkadaÅŸlıklar yaÅŸadım. Hepsini özlemle anıyorum.

Nihayet  sınavı kazandığımı, sözlü sınavın Mayıs ayında Ä°stanbul’da yapılacağını bildiren yazı geldi. Bu arada, Beni, kendisinin Tekel MüfettiÅŸi olduÄŸunu söyleyen bir kiÅŸi telefonla, Ankara Tekel BaÅŸmüdürlüÄŸüne davet etti. Orada, yazılı sınavda da gördüÄŸüm, Ahmet Hamdi arkadaşımızı da gördüm.  Tekel TeftiÅŸ Kurulu’nun, yazılı sınavı kazananlar hakkında, yaÅŸadıkları bölgelerde aile ve sosyal  durumlarını  yakından tanımak için çalışma yaptığını öÄŸrendik. Son olarak bizimle mülakat yapan kiÅŸi, daha sonra çok seveceÄŸim, anılarımda  saygın bir aÄŸabey olarak yer alan  BaÅŸmüfettiÅŸ Ekrem Karpat Beydi.

Sözlü sınav için istenen belgeler vardı. Onları o tarihlerde saÄŸlık sorunları nedeniyle Ä°stanbul’a taşınmış olan Annem aracılığıyla, Bankalar Caddesi No: 48 Karaköy Ä°stanbul adresine ulaÅŸtırdım. Burada BaÅŸkan Yardımcısı görevini yürüten Rahmetli Selçuk Erdem üstadım, Annemin anlattığına göre, birkaç kez yaşımı hesapladıktan ve parmak hesabıyla da doÄŸruladıktan sonra evraklarımı teslim almıştı.

Sonunda, Karaköy’de halen Ä°stanbul ValiliÄŸi Dernekler Ä°l MüdürlüÄŸüne hizmet veren, tarihi binanın 3. Katında, toplantı odası etrafında, büyük bir ciddiyetle oturan sınav heyetinin karşısındayım.

Ertesi günü listeler asıldı. Ve özlediÄŸim gibi artık MüfettiÅŸ Yardımcısı olarak iÅŸ hayatıma devam edecektim.

O yıllarda, Tekel Genel MüdürlüÄŸü yeni bir yapılanmada içinde olduÄŸundan, TeftiÅŸ Kurulu yönetim kadrolarına verdiÄŸi destek nedeniyle, müfettiÅŸ gereksinimi fazla ve yeni muavinlerin hemen iÅŸe baÅŸlaması gerekiyordu. Sınavı kazanan müfettiÅŸ yardımcılarının atamaları yapılmış, Memur olduÄŸum için çalıştığım Kurumdan nakil iÅŸlemleri nedeniyle  benimki bekliyordu. Bir yandan bizim için düzenlenen Seminer baÅŸlamıştı.  Selçuk Bey üstadım, atama yapılmasa da seminere katılabileceÄŸimi söyledi. Her gün seminerden sonra , Unkapanı’nda bulunan Genel Müdürlük Personel Dairesi BaÅŸkanlığına gidiyor, atamamı izliyordum. Sonunda benim atamamda Bakan onayından geldi.

Seminer esas itibariyle, bir uyum kursu idi.  MüfettiÅŸlerin, giyim kuÅŸamlarına dikkat etmeleri, çantaları dışında yük taşımamaya özen göstermeleri gibi konularda bilgilendiriliyorduk.  Cumhuriyetin ilk yıllarında maliye  müfettiÅŸlerinin, Ankara – Ä°stanbul tren yolculuÄŸunda fötr ÅŸapkalarını çıkarmadan yolculuk ettiklerine kadar pek çok örnek dinledik.

Hem kurumla ilgili her türlü mevzuatı bilmek, her türlü evrakı tanımak, hem de memur ve iÅŸçilerle senli-benli olmamak zorundaydık. Turnelerde otelde veya  sayıları az olan konuk evlerinde kalacaktık. MüfettiÅŸlerin mümkün olduÄŸu kadar kalabalık yerlerde bulunması pek istenmezdi. Kenan Evren askeri yönetimi döneminde, tüm kamu müfettiÅŸ ve denetçilerinin sıradan otellerde kalmasını yasaklarmış, gerektiÄŸinde Orduevlerinde kalmaları için genelge çıkarılmıştı.

Devlet Personel rejimi, kamu muhasebe ve maliyesi yanında, Kurum içi genelge ve talimatları da çık iyi bilmemiz için, her yeni kanun ve genelge mutlaka müfettiÅŸlere ulaÅŸtırılırdı. Tekel, kurumsal yapısı bakımından, tütün, tuz, alkol, alkollü içkiler, kibrit üretim ve satışı, bunların ham maddelerinin temini için uygulanan vesikalı alım sistemleri gibi çok geniÅŸ bir mevzuat bilgisi gerektiriyordu. Pek tabii olarak, ithalat ve ihracat konularına da ilgisiz kalamazdınız. Ayrıca, aynı Bakanlık bünyesinde olduÄŸumuz için, Gümrük Ä°daresi bulunmayan pek çok yerde Tekel , gümrük iÅŸlerine de bakıyordu ve haliyle Tekel  MüfettiÅŸleri, yakalanan kaçak eÅŸya, terkedilen motorlu araç gibi iÅŸlemlerin denetiminden de sorumluydu.

MüfettiÅŸ, teftiÅŸin yanı sıra, bütün kamuda olduÄŸu gibi,  inceleme soruÅŸturma görevleri üstlenir, gerektiÄŸinde araÅŸtırma ve inceleme gibi  kritik görevler de üstlenir. Buna karşılık Tekel TeftiÅŸ Kurulu her müfettiÅŸini, sırayla bilgi ve görgülerini artırmak üzere yurt dışına gönderiyordu. Bu da bir tercih nedeniydi.

Nerdeyse bir müfettiÅŸin mütemmim cüzü gibi, olmazsa olmazımız kabul edilen daktilo ve çanta demirbaÅŸlarımız teslim edildi. Hatta, raporlarımızı yazacağımız kağıtlarımız bile özel baÅŸlıklı idi. Mühür, kıskaç ve çeklerimiz ve ÅŸifremiz özeldir. Åžifremiz, gerektiÄŸinde, BaÅŸkanlıkla haberleÅŸmemizde gizliliÄŸi saÄŸlamak içindir. Telgraf bile çeksek, ÅŸifre anahtarı olmadan anlaşılamazdı. Çeklerimiz çok özeldi. Seminerde Selçuk Erdem Üstadım, üzerine basa basa bu çeklerle tüm Tekel Ä°darelerinin veznelerinden, dilediÄŸimiz zamanda dilediÄŸimiz kadar parayı çekebileceÄŸimizi söylemiÅŸti. Yıllar sonra bu uygulamanın Ä°ngiliz Yargıçları için yapıldığını öÄŸrenmiÅŸtim. Bizim çeklerin, limiti yoktu. Yolluk, maaÅŸ, ikramiye tutarlarımızı kendimiz hesaplar, rakamı yazar imzalar vezneye gönderirdik. Son anına kadar Tekel MüfettiÅŸleri ödemeleri bu ÅŸekilde yapıldı ve son ana kadar hiçbir Tekel MüfettiÅŸi bu çekleri kötüye kullanmadı. Ä°kinci olarak Mühür ve Kıskaç yine çok özeldi. Her müfettiÅŸin tanımlı numarasını içeren Mühürlerimizle, yazışmaları, raporları, önemli gizli postalarımızı mutlaka, numarası okunacak ÅŸekilde mühürlerdik.  Kasa ve ambarların mühürlenmesinde, yine kırmızı mumla bu mührümüzü  kullanır,  ancak, mumla mühür altına alınması mümkün olmayan hallerde de kurÅŸun ve tel yardımıyla Kıskaç kullanılırdı.

Bir aylık yoÄŸun bir Seminer çalışması arkasından, bizlerin yetiÅŸme döneminde  birlikte çalışacakları MüfettiÅŸler de belirlendi. Rahmetli Nahit Dilben ve Ben, o yıl BaÅŸkan Yardımcılığı görevini bırakacak, rahmetli BaÅŸmüfettiÅŸ Selçuk Erdem ile birlikte turneye çıkacaktık. Tekel TeftiÅŸ Kurulunun adil bir teftiÅŸ programı dağıtım sistemi vardı. Bu çerçevede üstadımın sırası DoÄŸu – Batı olduÄŸu için, yaz turnesi programında Bitlis, MuÅŸ devamında ise Ä°zmir ve ilçeleri vardı. BaÅŸmüfettiÅŸ Hamdi Bayraktar Yardımcılık görevine getirilmiÅŸti

Ä°stanbul’daki evimiz kirada olduÄŸundan, Üsküdar’da bulduÄŸumuz bir eve taşınmıştım. EÅŸim Üsküdar Ana ve Çocuk SaÄŸlığında çalışacak, Bora’da yakında bir yuvaya devam edecekti. Ben ilk teftiÅŸ turnesi için  uçakla Van’a oradan Bitlis’e doÄŸru yola çıkıyordum.

DEVAM EDECEEK

Bitlis-Van