(BÄ°R ÖNERÄ°)
Åžahabettin KÜÇÜKYAZICI
“BU ÖNERÄ° DANIÅžTAY 8. DAÄ°RESÄ°NÄ°N KONU Ä°LE Ä°LGÄ°LÄ° KARARINDAKÄ° Ä°FADELERE TAMAMEN SADIK KALINARAK HAZIRLANMIÅžTIR” ÅŸk
BilindiÄŸi üzere, yaklaşık iki yıl öncesine kadar BüyükÅŸehir Belediyesi tarafından tamamen kamu yararı göz önünde bulundurularak, yol kenarlarında araçlar için park yerleri belirlenmiÅŸ ve iÅŸletimi sermayesinin tamamı BüyükÅŸehir Belediyesine ait olarak kurulmuÅŸ TEK-PARK A.Åž. kiralanmıştır.
Ancak, bir ÅŸahıs tarafından bu iÅŸlem dava konusu haline getirilmiÅŸ, mahalli mahkemenin üç üyesinden ikisinin oyu ile kararı iptaline karar verilmesi nedeniyle uygulamaya son verilmiÅŸtir.
Aradan geçen zaman boyunca, BüyükÅŸehir Belediyesinin Danıştay nezdindeki bölgesel mahkemenin kararının iptali davasının sonuçlandığına iliÅŸkin bilgi alınamamıştır. Fakat, bölgedeki (özellikle yaz aylarında) ciddi boyutlarda olan otopark sorunu, BüyükÅŸehir Belediyesi tarafından yapılmakta olan KAPALI OTOPARK inÅŸaatlarına raÄŸmen devam etmektedir.
DiÄŸer yandan, bölge halkının büyük umutlarla ikinci lige taşıdığı TEKÄ°RDAÄžSPOR, maddi sorunların ön plana çıktığı nedenlerle ligden ayrılmak zorunda kalmış, önümüzdeki günlerde de mali sıkıntılardan kurtulacak gibi görünmemektedir.
Danıştay Kararı tarafsız bir gözle incelendiÄŸinde, Isparta Bölge Mahkemesinin lehte, TekirdaÄŸ bölge mahkemesinin aleyhte kararları, Danıştay 8. Dairesinin Isparta Bölge Mahkemesi Kararının bozulması yolundaki kararında;
“ …..Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde iÅŸletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve iÅŸletmek, iÅŸlettirmek veya kiraya vermek, kanunların belediyelere verdiÄŸi trafik düzenlemesinin gerektirdiÄŸi bütün iÅŸleri yürütmek belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmıştır…”
Ä°fadelerinden anlaşılacağı üzere, Belediyelerin Kanundan doÄŸan yetkileri kabul edilmektedir.
Danıştay 8. Dairesinin KARAR bölümünde ise, Isparta Bölge Mahkemesinin kararının iptal gerekçesinde;
“…yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerinin tespiti ve iÅŸletilmesi konusunda belediyeye verilen yetkinin hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun kullanılıp kullanılmadığı, belediyece belirlenen cadde ve sokakların belirli kısımlarının otopark olarak iÅŸletilmesinin, yolların asıl kullanım amacını engelleyip engellemediÄŸi, ulaşımı güçleÅŸtirip güçleÅŸtirmediÄŸi, trafik güvenliÄŸi açısından sakıncasının bulunup bulunmadığı, planlama ve ÅŸehircilik ilkeleri açısından yapılan uygulama ile yolların kullanım fonksiyonunun ne ÅŸekilde deÄŸiÅŸtiÄŸi ve bu deÄŸiÅŸikliÄŸin yolun imar planlarında öngörülen fonksiyonuna uygun olarak kamuya hizmet vermesine imkan verip vermediÄŸi hususlarının tespiti amacıyla bilirkiÅŸi incelemesi yapılması gerekirken,…”
Åžeklindeki ifadelerle ulaşıldığı örülmektedir.
DiÄŸer taraftan; Mahkeme kararının uygulanmasından sonra, aynı alanlar halen otopark olarak kullanılmaya devam olunmakta olup, yalnızca ücret alınmamaktadır.
Bu durum karşısında, Mülki ve Mahalli Ä°dare yetkililerinin de desteÄŸi alınmak suretiyle, TekirdaÄŸspor yönetimi öncülüÄŸünde, Danıştay tarafından eksikliÄŸi ileri sürülen, yol kenarlarının otopark olarak kullanılması zorunluluÄŸuna iliÅŸkin BÄ°LÄ°RKİŞİ RAPORU ve Ä°mar Komisyonu kararları alınmak suretiyle, yol kenarları otopark iÅŸletmesinin TEKÄ°RDAÄžSPORA VERÄ°LEBÄ°LMESÄ°’nin mümkün olabileceÄŸi düÅŸünülmektedir.
ÅžK
=====================================================
T.C.
Danıştay 8. Daire
E. 2011/1214
K. 2011/3344
T. 24.6.2011
• Ä°LDEKÄ° BAZI CADDELERÄ°N ÜCRETLÄ° OTOPARK OLARAK TAHSÄ°SÄ° KÄ°RAYA VERÄ°LMESÄ° ( Durak Yerleri ile Karayolu Yol Cadde Sokak Meydan ve Benzeri Yerler Üzerinde Araç Park Yeri Tespit Etmek Ä°ÅŸletmek ve Ä°ÅŸlettirmek Yetkisinin Belediyeye Ait OlduÄŸu - Cadde Üzerinde Yapılan Park Tahsisinin Åžehircilik ve Trafik GüvenliÄŸi Bakımından Uygun Olup Olmadığının AraÅŸtırılması GereÄŸi )
• TAKDÄ°R YETKÄ°SÄ°NÄ°N KULLANIMI ( Ä°darelerin Kanunla Kendilerine Tanınan Yetkileri Kullanırken Kamu Yararı ve Hizmet Gereklerine Uygun Objektif ve Makul Gerekçelere Dayanarak Kullanmaları GereÄŸi - Belediyenin Yetkisindeki Cadde Üzerinde Ücretli Otopark Belirleme Yetkisinin Kamu Yararı ve Åžehircilik Ä°lkelerine Uygun Kullanılıp Kullanılmadığının DeÄŸerlendirilmesi GereÄŸi )
5393/m. 15/p
ÖZET : Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde iÅŸletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve iÅŸletmek, iÅŸlettirmek veya kiraya vermek, kanunların belediyelere verdiÄŸi trafik düzenlemesinin gerektirdiÄŸi bütün iÅŸleri yürütmek belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Ä°stemin Özeti : Davacı tarafından, Burdur ilindeki bazı caddelerin ücretli otopark olarak tahsis edilip kiraya yerilmesine dair 8.4.2010 gün ve 2010/189, 15.4.2010 gün ye 2010/199-200-201-202 Sayılı Burdur Belediyesi Encümen kararlarının iptali istemiyle açılan davada; 5393 Sayılı Belediye Kanununun 15 ( p ) maddesine göre karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerleri tespit etmek, iÅŸletmek, iÅŸlettirmek veya kiraya vermek hususunda belediyeler yetkili olduÄŸundan tesis edilen iÅŸlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddeden Isparta Ä°dare Mahkemesi'nin 24.12.2010 gün ve E:2010/705, K:2010/954 Sayılı kararının; hukuka aykırı olduÄŸu öne sürülerek, 2577 Sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemidir.
Savunmanın Özeti: Ä°stemin reddi gerektiÄŸi savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi H. Aktemur DermancıoÄŸlu'nun DüÅŸüncesi: Ä°stemin kabulüyle Mahkeme kararının bozulması gerektiÄŸi düÅŸünülmektedir.
Danıştay Savcısı Radiye Tiryaki'nin DüÅŸüncesi: Burdur Ä°lindeki bazı caddelerin ücretli otopark olarak tahsis edilip kiraya verilmesine dair encümen kararının iptali istemiyle açılan davayı reddeden idare mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Ä°dare Mahkemesince, 5393 Sayılı Belediye Kanununun 15/p maddesi uyarınca, karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerleri tespit etmek, iÅŸletmek, iÅŸlettirmek veya kiraya vermek hususunda belediyeler yetkili olduÄŸundan tesis edilen iÅŸlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiÅŸ ise de, 3194 Sayılı Ä°mar Yasasının ilgili hükümlerine göre, herhangi bir sahanın imar planında gösterildiÄŸi amacın dışında baÅŸka bir amaçla kullanılamayacağı, ihtiyaca binaen lüzumlu park yerlerinin de imar planında gösterilmesi gerekeceÄŸi anlaşıldığından, davaya konu olayda, imar planında yol olarak geçen bazı yerlerin imar planındaki amacının dışında, otopark olarak tahsis edilerek kiraya verilmesi iÅŸleminde hukuka uyarlık bulunmadığından, kararda yazılı gerekçe ile davayı reddeden idare mahkemesi kararında isabet görülmemiÅŸtir.
Açıklanan sebeple mahkeme kararının bozulması gerekeceÄŸi düÅŸünülmektedir.
TÜRK MÄ°LLETÄ° ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince dosyanın tekemmül ettiÄŸi anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeyerek iÅŸin gereÄŸi görüÅŸüldü:
KARAR : UyuÅŸmazlık, davacı tarafından, Burdur Ä°l merkezindeki bazı caddelerin ücretli otopark olarak tahsis edilerek kiraya verilmesine dair Encümen kararlarının iptali isteminden doÄŸmuÅŸtur.
5393 Sayılı Kanunun 15/p maddesinde; Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde iÅŸletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergahlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve iÅŸletmek, iÅŸlettirmek veya kiraya vermek, kanunların belediyelere verdiÄŸi trafik düzenlemesinin gerektirdiÄŸi bütün iÅŸleri yürütmek belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmıştır.
Ä°darelere belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen deÄŸiÅŸik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan serbestiye takdir yetkisi denir. Bu yetki, keyfi bir hareket yetkisi olmayıp, ancak mevzuatın belirlediÄŸi alan içerisinde hukuka uygun bir ÅŸekilde kullanılabilir. Takdir yetkisine dayalı iÅŸlemlerin hukukun belirlediÄŸi sınırlar ile kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun ÅŸekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak tesis edilmesi gerektiÄŸi idare hukukunun en temel ilkesidir.
Bu baÄŸlamda, karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve iÅŸletmek, iÅŸlettirmek veya kiraya vermek konusunda belediyelerin yetkili olduÄŸu açık ise de, bu yetkinin takdir yetkisi ile ilgili olarak yukarda belirlenen hukuki çerçeve içinde kullanılması gerekmektedir.
Bu durumda, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerinin tespiti ve iÅŸletilmesi konusunda belediyeye verilen yetkinin hukuka, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun kullanılıp kullanılmadığı, belediyece belirlenen cadde ve sokakların belirli kısımlarının otopark olarak iÅŸletilmesinin, yolların asıl kullanım amacını engelleyip engellemediÄŸi, ulaşımı güçleÅŸtirip güçleÅŸtirmediÄŸi, trafik güvenliÄŸi açısından sakıncasının bulunup bulunmadığı, planlama ve ÅŸehircilik ilkeleri açısından yapılan uygulama ile yolların kullanım fonksiyonunun ne ÅŸekilde deÄŸiÅŸtiÄŸi ve bu deÄŸiÅŸikliÄŸin yolun imar planlarında öngörülen fonksiyonuna uygun olarak kamuya hizmet vermesine imkan verip vermediÄŸi hususlarının tespiti amacıyla bilirkiÅŸi incelemesi yapılması gerekirken, belediye sınırları içinde trafik düzenlemesi ile ilgili olarak Belediyelerin takdir yetkisinin bulunduÄŸu gerekçesiyle verilen, Ä°dare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiÅŸtir.
SONUÇ: Açıklanan nedenlerle, Isparta Ä°dare Mahkemesi kararının BOZULMASINA, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine, 24.6.2011 tarihinde oybirliÄŸi ile karar verildi.