Åžahabettin KÜÇÜKYAZICI
ÖzelleÅŸtirme rüzgarları arasında savrulan deÄŸerler arasında bulunan TekirdaÄŸ Ä°çki Fabrikası’nın son sahipleri tarafından önce arazisinin satılması, arkasından Fabrikanın tamamen kapatılması Kent ekonomik yaÅŸamına darbe etkisi yapmıştır. Ayrıca rakısıyla ünlü olmasından ötürü, Tekel döneminden itibaren üretilmekte olan içkilerde TEKÄ°RDAÄž RAKISI markasının kullanılması da üzerinde durulması gereken bir husus olarak karşımıza çıkmaktadır.
TekirdaÄŸ Ä°çki Fabrikasının kapanması ile ilgili olarak yerel yöneticiler ve STK kuruluÅŸları tarafından “esasen kentte var olan istihdam sıkıntısını daha da artacağı, ayrıca bölgede baÄŸcılık yapan üreticiyi de maÄŸdur ettiÄŸii”ÅŸeklinde dile getirilmektedir.
TekirdaÄŸ Ä°çki Fabrikası, Devlet tarafından TekirdaÄŸ’a yaptığı ilk ve en önemli yatırımlardan birisi olarak, kentte yaÅŸayan insanların neredeyse tamamına yakını için bir ÅŸekilde geçim kaynağı olmuÅŸ bir kuruluÅŸtur. Ä°stihdam dışında, TekirdaÄŸ’dan Åžarköy’e kadar olan bütün sahil kesiminde baÄŸcılıkla uÄŸraÅŸan çiftçilerin hepsinin boÄŸazında fabrikanın ekmeÄŸi bulunduÄŸu halk arasında ifade edilmektedir.
Anason kokusu şehir yaşamının simgesi kabul edilmiştir
Fabrikanın özelleÅŸtirilmesi ile baÅŸlayan baÄŸcılıkta gerileme, baÄŸların sökülmesi boyutlarına ulaÅŸmış, üzüm baÄŸlarının yerine ikame bir üründe bulunamamış ve aranmamıştır. Uzun yıllar baÅŸarılı çalışmalar yapmış, halen varlığını sürdüren BAÄžCILIK ENSTÄ°TÜSÜ tarafından önerilen üzüm suyu ve pekmez hiçbir zaman sanayi ürünü olan alkol ve ÅŸaraptan boÅŸalan talebi karşılayamamıştır. Bu nedenle TekirdaÄŸ ve ilçelerinde baÄŸcılıktan geçinen çiftçilerimiz çok zor durumdadır.
Bundan baÅŸka Fabrika ve üretimi nedeniyle, kent rakısı ile anılmaktadır. TekirdaÄŸ Rakısı, Türkiye deÄŸil dünya çapında ilin adını duyuran bir marka olması yanında, yasal olarak da TEKÄ°RDAÄž RAKISI markası coÄŸrafi tescil özelliÄŸi taşıyan bir üründür. Tekel’i satın alan firmanın kendi iç deÄŸerlendirmeleri sonunda Fabrikayı kapatma faaliyetleri çerçevesinde ileri sürdükleri ANASON KOKUSU, kentte yaÅŸayan insanların belki de bir mutluluk kaynağı idi. Özetle, Fabrikanın kapanması tüm TekirdaÄŸlıyım diyen herkesi üzmüÅŸtür ve TekirdaÄŸ için çok büyük bir kayıp olarak kabul edilmektedir.
Tekirdağ Rakısı markası yalnızca burada kullanılabilir
Marka Tescilini düzenleyen, KHK’de özetle;
Madde 3 – Bu Kanun Hükmünde Kararname anlamında coÄŸrafi iÅŸaret, belirgin bir niteliÄŸi, ünü veya diÄŸer özellikleri itibariyle kökenin bulunduÄŸu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeÅŸleÅŸmiÅŸ bir ürünü gösteren iÅŸaretlerdir. Bu Kanun Hükmünde Kararname anlamında coÄŸrafi iÅŸaretler, menÅŸe adı ve mahreç iÅŸareti olarak ikiye ayrılmıştır. Bir ürünün menÅŸei olan yöre, alan veya bölge adı, aÅŸağıdaki ÅŸartların birlikte karşılanması durumunda "menÅŸe adını" belirtir:
a) CoÄŸrafi sınırları belirlenmiÅŸ bir yöre, alan, bölge veya çok özel durumlarda ülkeden kaynaklanan bir ürün olması;
b) Tüm veya esas nitelik veya özellikleri bu yöre, alan veya bölgeye özgü doÄŸa ve beÅŸeri unsurlardan kaynaklanan bir ürün olması;
c) Üretimi, iÅŸlenmesi ve diÄŸer iÅŸlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması. “
Denilmektedir.
Fabrikanın uzun yıllar MüdürlüÄŸünü yapmış ve halen TekirdaÄŸ BüyükÅŸehir Belediye BaÅŸkanı olan KADÄ°R ALBAYRAK konu ile ilgili olarak yaptığı basın açıklamasında;
"Bir takım koruyucu tedbirleri maddeleri var. ArkadaÅŸlar bu konuda çalışma yapıyor. Ne diyor yazıda 'TekirdaÄŸ rakısı TekirdaÄŸ fabrikamızda üretilmiÅŸtir' Bundan sonra Yasa gereÄŸi, TekirdaÄŸ rakısı etiket bilgilerinde, (Manisa fabrikamızda üretilmiÅŸtir) yazılması gerekmektedir. Bunun hukuki yönlerini araÅŸtırıyoruz"
DemiÅŸtir.
Konu ile ilgili olarak, CHP TekirdaÄŸ eski milletvekillerinden GüneÅŸ Gürseler de, TekirdaÄŸ’daki fabrikasını kapatan firmanın, TEKÄ°RDAÄž RAKISI markasını kullanmasına tepki göstermiÅŸ,
“Yaklaşık doksan yıl kentimizin ekonomik ve sosyal yaÅŸamına önemli katkılar yapan Tekel Åžarap ve Ä°çki Fabrikası’nı bir aymazlıkla yok ettik. Åžimdi de TekirdaÄŸ’da üretilmeyen rakının kentimizin adını kullanmasına seyirci kalıyoruz. Rakı, kökeninin bulunduÄŸu kentimiz ile özdeÅŸleÅŸmiÅŸ bir ürün olarak kentimizin adı TekirdaÄŸ, rakımızın markası olmuÅŸtu. Tüketiciler de kentimizin adıyla satılan rakımızı üretildiÄŸi yörenin adına güven duyarak aynı nitelikteki diÄŸer ürünlere tercih etmiÅŸlerdi ”
DemiÅŸtir.
Ve TekirdaÄŸ’da üretilmeyen bir ürünün TekirdaÄŸ Rakısı adıyla satılmasının engellenmesi gerektiÄŸini ifade etmiÅŸtir.
Bu haklı görüÅŸlerden hareketle;
Yetkili merciler tarafından, TekirdaÄŸ dışında üretilen ürünlerde, ilgili KHK’nin 3. Maddesi gereÄŸince TEKÄ°RDAÄž RAKISI markasının kullanılmasına izin verilmemesi,
Özellikle BaÄŸcılar tarafından oluÅŸturulacak bir Kooperatif Åžirket yahut Kamu veya özel giriÅŸimciler tarafından (örneÄŸin halen Uçmakdere’de faaliyet gösteren firma veya Bacılar tarafından kurulacak bir Kooperatif gibi) TEKÄ°RDAÄž RAKISI markası ile içki üretilmesine baÅŸlanması en büyük temennimizdir