AZERBAYCAN KARDEÅžTÄ°R
"KARDEŞİN KARDEŞE BORCU OLMAZ "
" Azerbaycan'dan, bize ne ? " diyenlere.
Mustafa Kemâl PaÅŸa, 3 Mayıs 1920 günü DoÄŸu Cephesi Komutanı Kâzım Karabekir PaÅŸa’ya yazdığı bir mektupta, “Devlette hiç para kalmadı. Åžu anda içeride para temin edebileceÄŸimiz bir kaynak da yok. BaÅŸka kaynaklardan para temin edinceye kadar Azerbaycan Hükûmeti’nden borç para alınmasını temin etmenizi rica ederim” diyordu.
Kâzım Karabekir PaÅŸa, isteÄŸi Azerbaycan Hükûmeti’ne iletti. Bu istek, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Halk Cumhuriyeti ile Ankara Hükûmeti arasındaki ilk resmî temastı. Azerbaycan’dan Türkiye’ye uzanan kardeÅŸ eli 1921 yılı içinde Nerimanov’un ÅŸahsî emriyle uzandı. Azerbaycan DışiÅŸleri Bakanı Mirza Davut Hüseyinov, kazanılan Birinci-Ä°kinci Ä°nönü SavaÅŸları münasebetiyle çektiÄŸi telgrafta “…Kazanılan bu büyük zaferlerden dolayı Türk halkını Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti adına kutluyoruz” diyor ve bu büyük zaferlerin ÅŸerefine Azerbaycan halkının yardım için 30 sistern (sarnıç, tanker) petrol, 2 sistern benzin, 8 sistern kerosin gönderdiÄŸini bildiriyordu. Aynı yılın Mayıs ayında Azerbaycan devleti, TBMM hükümetine 62 sistern petrol gönderdi ve bundan sonra savaÅŸ bitinceye kadar aynı deÄŸerde petrol ve üç vagon dolusu kerosin göndermeyi taahhüt etti. Bu taahhüdün dışında 1922 yılında Batum yoluyla Azerbaycan dokuzbin tondan fazla kerosin ve 350 ton benzin gönderdi.
Mustafa Kemâl PaÅŸa 1921 yılında Nerimanov’a bir mektup yazarak borç para talep etmiÅŸti. Bu mektubu 17 Mart 1921 günü büyükelçi Nerimanov’a ulaÅŸtırdı. Nerimanov, derhal 500 kg. altın gönderdi. Bunun 200 kg’ı devlet bütçesine, kalanı ise mühimmat ve silâh için kullanıldı. Daha sonra Nerimanov, Türkistan’dan Moskova’ya ulaÅŸan 10 milyon altın rubleyi Ankara’ya gönderdi. Bu yardımlarla savaÅŸ içindeki ülkenin durumunda belirgin bir düzelme oldu. 23 Mart 1921’de Azerbaycan Hükûmeti talep etmediÄŸi halde Türkiye’ye Azerbaycan halkının hediyesi olarak 30 sistern petrol, 2 sistern benzin, 8 sistern yaÄŸ gönderdi. Nerimanov, Mustafa Kemâl PaÅŸa’nın mektubuna yazdığı cevâbî mektubunda hergün kazanılan baÅŸarılarla Türk halkının emperyalizmden kurtulma günlerinin yaklaÅŸtığını, bu yüzden kahraman Türk halkını kutladığını belirtiyor ve sonra ilâve ediyordu: “PaÅŸam, bizim Türk Milleti’nde kardeÅŸ kardeÅŸe borç vermez. KardeÅŸ, her zaman kardeÅŸinin elinden tutar. Biz kardeÅŸiz, her zaman elinizden tutacağız ve tutmaya devam edeceÄŸiz.”
Azerbaycan ve Türkiye, iki kardeÅŸ ülkedir.
Kederleri de, sevinçleri de birdir.
