Son günlerde CumhurbaÅŸkanı tarafından yapılan açıklamalarda gerek kira yardımı gibi doÄŸrudan parasal destek gerekse vergi muafiyeti gibi vergisel imtiyazlarda sıklıkla adı geçen mükellef grubu “basit usul” mükellefleridir. CumhurbaÅŸkanının yaptığı açıklamalarda; basit usule gelir vergisi muafiyetinin getirildiÄŸini duyanlardan fazlasıyla telefon aldım ve “kim bu basit usul ya da biz de basit usul olabilir miyiz?” ÅŸeklinde hayati sorulara maruz kaldım.
Ancak yapılacak düzenlemenin Resmi Gazete’de yayımı itibariyle daha net konuyu algılayacağımız da açıktır. ÖrneÄŸin; CumhurbaÅŸkanı’nın bugünkü konuÅŸmasında basit usul mükellefiyetinin hangi yıldan itibaren geçerli olacağı belirtilmedi. Ama sanıyorum ki 2021 yılı gelirlerini de kapsayacak ÅŸekilde bir düzenleme yapılacaktır. Neyse, konuyu açıklamaya çalışayım.
Basit Usule tabi mükellefiyet nedir?
31.12.1998 yılına kadar “götürü usul” denilen ve elde ettikleri gelir ne kadar olursa olsun hepsi aynı tutarda maktu vergilendirilmeye tabi olan bir kısım mükellef grubunu 4369 sayılı kanunla 01.01.1999 tarihinden itibaren elde ettikleri gelire göre vergilendirmek amacıyla basit usul denilen bir yönteme geçirmiÅŸlerdir. Bu tarihten itibaren basit usul mükellefleri her yıl elde ettikleri gelirlerini takip eden yılın ÅŸubat ayı içinde vergi idaresine beyan edip hesaplanan gelir vergilerini de Åžubat ve Haziran olmak üzere iki eÅŸit taksitte öderler.
Ve böylece ticari kazanç sahiplerinin kazançlarının tespit usulü açısından Gelir Vergisi Kanunu’nun 37’nci maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca ya gerçek usulde ya da basit usulde vergilendirilmektedirler.
Kimler basit usul mükellefi olabilir?
Basit usule tabi mükellefler, marangoz, mahalle bakkalı, küçük esnaf, terzi, berber, tesisatçı gibi meslek gruplarını kapsar. Ama belirttiÄŸim bu mesleklerin hepsi de basit usul mükellefi olamazlar elbette. Çünkü basit usule tabi olmanın bir genel bir de özel olmak üzere iki temel ÅŸartı vardır. Basit usulden yararlanmak isteyen ticaret erbapları genel ÅŸartların tamamını özel ÅŸartlardan da kendine uygun olanı taşımak zorundadır.
Genel Şartları
Basit usule tabi olmanın genel şartları şunlardır:
1) Kendi iÅŸinde bilfiil çalışmak veya bulunmak
2) Ä°ÅŸyeri mülkiyetinin iÅŸ sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamı büyükÅŸehir belediye sınırları içinde 2021 yılı için 12.000 TL’yi, diÄŸer yerlerde 7.600 TL’yi aÅŸmamak
3) Ticari, zirai veya mesleki faaliyetler dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisi’ne tabi olmamak
Özel Åžartlar
Basit usule tabi olmanın özel ÅŸartları ÅŸunlardır:
1) Satın aldıkları malları olduÄŸu gibi veya iÅŸledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının veya yıllık satışları tutarının 2021 yılı için 150.000 TL’yi aÅŸmaması,
2) Yukarıda yazılı olanların dışındaki iÅŸlerle uÄŸraÅŸanların bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iÅŸ hasılatının 2021 yılı için 240.000 TL’yi aÅŸmaması,
3) Yukarıda belirtilen iÅŸlerin birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile iÅŸ hasılatı toplamının 76.000 TL’yi aÅŸmaması,
Marangoz, terzi gibi küçük esnaf olarak adlandırılan meslek gruplarında faaliyette bulunanlar genel ÅŸartların tamamı ile özel ÅŸartlardan kendisine uygun olan ÅŸart(lar)ı taşıyanlar basit usul mükellefi olurlar.
Basit usule tabi olmayacak meslek grubu var mı?
Evet var. Kimlerin olamayacağı Gelir Vergisi Kanunu’nun 51’inci maddesinde sayılmıştır.
Bunlar;
i. Kolektif şirket ortakları ile komandit şirketlerin komandite ortakları ama adi şirket basit usule tabi olabilir.
ii. Ä°krazat (borç para) iÅŸleriyle uÄŸraÅŸanlar; (ödünç verme iÅŸi - Tefecilik)
iii. Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım satımı ile uÄŸraÅŸanlar;
iv. Ä°nÅŸaat ve onarma iÅŸini taahhüt edenler ile bu mükelleflere karşı derece derece taahhütte bulunanlar
v. Sigorta prodüktörleri;
vi. Her türlü ilan ve reklam iÅŸleriyle uÄŸraÅŸanlar veya bu iÅŸlere tavassut edenler;
vii. Gayrimenkul ve gemi alım satımı ile uğraşanlar;
viii. Tavassut (taşeronlar-aracılar) işi yapanlar
ix. Maden iÅŸletmeleri, taÅŸ ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuÄŸla ve kiremit harmanları iÅŸletenler;
x. Åžehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile treyler, çekici ve benzerlerinin sahip veya iÅŸleticileri (Yapısı itibariyle sürücüsünden baÅŸka ondört ve daha aÅŸağı oturma yeri olan ve insan taşımaya mahsus motorlu kara taşıtları ile yolcu taşıyanlar hariç)
xi. CumhurbaÅŸkanınca kararlaÅŸtırılan iÅŸ grupları, sektörler, il ve ilçeler, büyükÅŸehir belediyeleri dahil olmak üzere il ve ilçelerin belediye sınırları (mücavir alanlar dahil), belediyelerin nüfusları, yöreler itibariyle veya sabit bir iÅŸyerinde faaliyette bulunulup bulunulmadığına göre gerçek usulde vergilendirilmesi gerekli görülenler.
Basit Usule tabi olmanın vergisel kolaylığı nedir?
Basit usul düÅŸük gelir grubuna tabi olan küçük bakkal, terzi, kasap gibi küçük sanat ve ticaret erbaplarını kapsar. Basit usul mükellefleri defter tutmazlar. DiÄŸer taraftan basit usul mükellefleri geçici vergi vermez ve KDV Kanunu’nun 17/4 maddesi uyarınca satışları KDV’den istisnadır. Ayrıca vergi stopajı yapmaz ve muhtasar beyanname de vermezler. Bugün CumhurbaÅŸkanı tarafından söylenene göre artık gelir vergisine de tabi olmayıp gelir vergisi beyannamesi de vermeyecekler.
Kaç Basit Usul Mükellefi var?
2021 Åžubat ayı itibariyle 816 bin 185 adet basit usul mükellefi bulunmaktadır. AÅŸağıdaki tabloda 2018 Ocak ayından günümüze kadar sayılar bulunmakta ve dikkat edilirse bu sayılar her geçen gün artmaktadır. Basit usul mükelleflerin il bazında sayıları ise 47 bin 11 mükellef ile Ä°stanbul ilk sırada, 30 bin 384 mükellef ile Ä°zmir ikinci sırada ve 29 bin 574 sayılı ile Antalya üçüncü sıradadır. En az sayısı olan ise 1.248 Bayburt, 1.567 Ardahan ve 1.837 mükellef sayısı ise GümüÅŸhane’dir.
Toplam vergi gelirleri içindeki payı ne kadardı?
2020 Ocak- Aralık tahsil edilen toplam vergi geliri 833 milyar TL’dir. Basit usul mükelleflerinden elde edilen tahsilat ise 228 milyon TL’dir. Yani toplam vergi gelirleri içindeki payı binde 0,24’tür. Muafiyet tanınmasının vergi geliri içinde pek de bir önemi bulunmamaktadır gibi..
Siz ne dersiniz?