Ä°slami kaynaklara göre, Hz. Ä°brahim’in EÅŸi Sare’den bir çocuÄŸu olmuyordu (bazı rivayetlere göre 125 yıl). Allah’a yalvarır, dua eder. Kendisinin ve eÅŸinin yaÅŸlı olduÄŸu bir zamanda mucizevi bir ÅŸekilde oÄŸlu olur. Çocuk biraz büyüdüÄŸünde, Hz. Ä°brahim peygamber rüyasında onu kurban etmesi gerektiÄŸini görür. OÄŸluna “Yavrum, ben rüyamda seni boÄŸazladığımı gördüm. DüÅŸün bakalım, ne dersin?” dedi. O da, “Babacığım, emrolunan ÅŸeyi yap. Ä°nÅŸallah beni sabredenlerden bulacaksın” der. Peygamberlerin rüyaları normal insanların rüyalarından farklı olduÄŸundan bu bir emir olarak kabul edilmiÅŸ ve Hz. Ä°brahim peygamber oÄŸlunu kurban etmeye götürmüÅŸtür. Ancak Allah’ın emriyle bıçak çocuÄŸu kesmez. Bu esnada Cebrail kucağında bir koç ile gelir. Bu imtihan baÅŸarı ile geçildikten sonra tüm Ä°brahimi dinlerde Zilhicce ayının 10. günü aynı ÅŸekilde kurban kesilerek kutlanan bayram olmuÅŸtur. Ä°slam peygamberi, Hac gibi terk edilen Ä°brahim geleneÄŸi, tekrar hayata geçirmiÅŸtir.
Kurban Bayramı farklı dillerde ve farklı kültürlerde, kültürel etkilerle de, farklı isimlerle anılmaktadır. Arapça Ä°yd-el Adha, Kürtçe Ä°yd-a Qurbane ÅŸeklinde okunan tüm dünyada yaygın olan bir isimdir. Türkçede Kurban Bayramı olarak anılırken, Hindistan ve Pakistan’da bayrama genelikle Bakra Eid denir ki bunun anlamı “Keçi Bayramı”dır; bu ülkelerde sıklıkla kurban edilen hayvan keçidir. Bakra Eid Güney Afrika’da da kullanılan bir isimdir. BangladeÅŸ’te kullanılan yaygın isimlerse Id-ul-Azha ve Korbani Id’dir. Türkçe ismine benzer bir ÅŸekilde Bosna-Hersek, Bulgaristan da Koç bayram, Arnavutluk’ta Kurban Bajram ÅŸeklinde anılır. Nijerya’da Babbar Sallah, Somali’de ve Kenya ile Etiyopya’nın Somalice konuÅŸan bölgelerinde ise Ciidwayneey.
Kurban Bayramı Namazı
Bayram sabahı, Bayram Namazı kılınır ve Bayram hutbesi okunur.
Arefe günü sabah namazından itibaren her farz namazın arkasından aÅŸağıdaki vacip olan teÅŸrik tekbirleri bayramın son ikindi namazı da dahil olmak üzere yirmi üç vakitte getirir.
Allahü Ekber Allâhü Ekber Lâ ilâhe Ä°llâllahü Vallâhü Ekber, Allâhü Ekber ve Lillâhi`l-Hamd
Ä°nsanlık tarihi ile birlikte baÅŸlayan kurban ibadeti, Allah’a yaklaÅŸmak anlamına gelir. Dinimizde ise Allah’a yakınlaÅŸmak ve O’nun rızasını kazanmak için kesilen belli nitelikteki hayvana kurban denir. Akıllı, ergenlik çaÄŸma gelmiÅŸ ve zengin Müslümanlar kurban kesmekle yükümlüdürler. Kur’an-ı Kerim’de: “Rabbin için kurban kes.” (Kevser Suresi, 2. ayet) ayetiyle kurbanın vacip olduÄŸu belirtilmiÅŸtir. Kurban, Kurban Bayramının ilk üç gününde kesilir.
Kurbanın eti genellikle üç parçaya ayrılır. Bir parçası Kurbanı kesen kiÅŸi ve ailesine, bir parçası dost ve akrabalara, diÄŸer parça ise fakir ve yoksullara dağıtılır. Kurban derisi de fakirlere veya hayır kurumlarına verilir.
Kurban, toplumda kardeÅŸlik, yardımlaÅŸma ve dayanışma ruhunu canlı tutar; sosyal adaletin gerçekleÅŸmesine katkıda bulunur. Özellikle et satın alma imkânı hiç bulunmayan veya çok sınırlı olan yoksulların bulunduÄŸu ortamlarda onun bu rolünü daha belirgin biçimde görmek mümkündür. Zengine malını yardımlaÅŸma ve baÅŸkalarıyla paylaÅŸma yolunda harcama zevk ve alışkanlığını verir, onu cimrilik hastalığından, dünya malına tutkunluktan kurtarır. Fakirin de varlıklı kullar aracılığıyla Allah’a ÅŸükretmesine, dünya nimetinin yeryüzündeki dağılımı konusunda karamsarlık ve düÅŸmanlıktan kendini kurtarmasına ve kendini toplumunun bir üyesi olarak hissetmesine vesile olur.
1. Müslüman olmak.
2. Akıllı olmak.
3. Ergenlik çağına gelmek.
4. Özgür olmak.
5. Yolcu olmamak.
6. Nisâp miktarınca mal veya paraya sahip olmak.
Kurban ibadeti toplumda sosyal dayanışma ve yardımlaÅŸmaya vesile olur. Dinî bir görev olarak kesilen kurbanlar birçok yoksula ve hayır kurumlarına ulaşır. Kurban kesen bir kimse, kurban etini Müslüman kardeÅŸleriyle paylaşır. Bu da toplumdaki kardeÅŸlik ve dostluk baÄŸlarını kuvvetlendirir. Kurban eti, Peygamberimizin (s.a.v.) tavsiyesi üzerine üçe bölünür. (Ebû Dâvût, Dahâyâ, 10.) Bir kısmı yoksullara dağıtılır, bir kısmı bayramda gelen misafirlere ikram edilir, bir kısmı da ev halkı için ayrılır. Kur’an-ı Kerim’de de bu konuyla ilgili ÅŸöyle buyrulur: “Onlardan hem kendiniz yiyin hem de ihtiyacını gizleyen ve gizlemeyen fakirlere yedirin…” (Hac suresi, 36. ayet.) Ülkemizde birçok hayır kurumu gerek yurt içinde gerekse yurt dışında kurbanları yoksullara ulaÅŸtırıp kardeÅŸlik bilincini oluÅŸturur. Kurban derileri ise evde kullanılabileceÄŸi gibi hayır kurumlarına veya fakirlere verilebilir. Ayrıca Kurban Bayramı sayesinde Müslümanlar sevdikleriyle bir araya gelir, mutluluklarını ve üzüntülerini paylaşır.
Türk GeleneÄŸinde, gelin kızlara,niÅŸanlılara kuran hediyesi geleneÄŸi vardır. Bazı yörelerimizde hala devam etmektedir.