Yeryüzünde yaÅŸam mücadelesi veren insanoÄŸlu, ÇÄ°VÄ°’den, DEGÄ°RMEN TAÅžI’na, TEKERLEK’ten, ELEKTRÄ°K AMPULÜ’ne, TELEFON’a, MOTOR’a kadar pek çok icadın sahibi olmuÅŸtur.
Günümüz Türkiye’si, hemen her alanda tüketicilerin taleplerini karşılayabilecek üretimler yapabilecek olgunluÄŸa eriÅŸmiÅŸ bulunmaktadır. Fermuardan otomobile kadar her türlü ürün konusunda iddialı olabilecek alt yapıya da sahip olduÄŸunu söylemek abartılı sayılmamalıdır.
Zira, Ülkemizde yaÅŸayan insanlar, 1400’lüyıllarda Avrupa kıtasını titretecek ateÅŸli silahları, KurtuluÅŸ Savaşı yıllarında yerel iÅŸliklerde, silah ve cephaneyi üretmiÅŸ, Milli KurtuluÅŸ Savaşını zaferle sonlandırmış, savaÅŸtan sonra da, Yurdun dört bir yanında yükselen sanayi kuruluÅŸlarını kimseye muhtaç olmadan kurmuÅŸtur.
Daha, 1932 yılında bir Uçak Fabrikası sahibi olan Türkiye Cumhuriyeti, tamamen yerli ve milli, lokomotif üretimini gerçekleÅŸtirmiÅŸ, yerli ve milli bir otomobil üretmiÅŸ, Tank ve Palet, insansız hava aracı üretimi konularında üstün baÅŸarılar saÄŸlamıştır.
Bu açıdan bakıldığında, yerli ve milli bir otomobil üretmemiz bize göre sıradan bir olay kabul edilmelidir.
Ancak, 27 Aralık 2019 günü, büyük bir gösteri ile tanıtımı yapılan, iki otomobilin, halkın beklentilerine ne kadar cevap verebildiÄŸini yine, halkın takdirlerine bırakmak yerinde olacaktır.
Bizimle benzer koÅŸullarda pek çok ülkede otomobil üretilmekte ve Dünya pazarlarında rekabet etmekte olduÄŸu dikkate alındığında, Türkiye’nin bu pazarda yerini alabilmesi mümkün görülmekte olup, bir deÄŸerlendirme yapacak olursak geç kaldığımızı dahi söyleyebiliriz.
Henüz, Ä°ÅŸletme Yeri, Fabrika Binası yapılması ile çalışmaların baÅŸlatıldığı ifade edilen yerli ve milli otomobil konusunu zamana bırakarak, sizlere Ä°lk yerli ve milli otomobil tanıtım töreni vesilesiyle, bize göre ilk Türk Otomobili Olan Devrim, Ä°lk Türk Uçağı ve Türk Lokomotifi hakkında hatırlatmalar yapmak istiyoruz.(x)
Ä°LK TÜRK OTOMOBÄ°LÄ°
Devrim Markalı ilk milli otomobil iki adet üretilmiÅŸtir.
Yerli ve Milli olan ilk otomobil, 48 Mühendis ve 200 iÅŸçinin katılımı ile EskiÅŸehir'de Demiryolu Fabrikalarında yaklaşık 4,5 ay süren çalışmalar sonunda üretildi.
Türkiye'nin ilk yerli ve milli otomobili DEVRÄ°M ortaya çıktı.
Otomobillerin yapımında kullanılan motordan, direksiyona, koltuk kaplamalarına kadar bütün malzemelerinde yerli ürünler kullanıldı.
Beyaz ve siyah olarak üretilen iki otomobil, 28 Ekim akÅŸamı boyaları tamamlanarak, Ankara’ya sevk edilirken, cilaları tren yolculuÄŸu sırasında yapılmıştır.
Tren yolculuÄŸu sırasında, emniyet gerekçesi ile depoları boÅŸ bırakılan otomobillere, Ankara’da benzin ikmal yapılacaktı.
Birinci araç deposu doldurulduktan sonra tören alanına Cemal PaÅŸa’nın geldiÄŸi anonsu üzerine yakıt ikmali yapılamamış, PaÅŸa’da o otomibile binip hareket edilmiÅŸtir. Pek tabii olarak yakıtı olmayan otomobil, yüz metre sonra hareketsiz kalmıştır.
Bu olayla ilgili olarak, kanaatimizce sayfalarca olacak, ayrı bir yazı konusu yapılmalıdır.
Bize göre hiçbir mazeret, PaÅŸa’ya yakıt ikmali yapılması gerektiÄŸini söylememeyi, yahut, yakıtı olan diÄŸer araca binmesinin saÄŸlanmamasını mazur gösteremez. Bu yıllardır saklanan bir sabotaj sırrı olabilir. GeliÅŸmeler de bunu doÄŸrulamaktadır. Otomobiller yapılmış, baÅŸarı saÄŸlanmış ve fakat BÄ°R ÅžEKÄ°LDE UNUTTURULMUÅžTUR.
Halen ilki yerli ve milli otomobiller, TÜLOMSAÅž müzesinde sergilenmektedir.
KAYSERÄ° UÇAK FABRÄ°KASI
Dokuz Yılda, 160 uçak üretmiÅŸtir.
1926’da, Alman Junkers firmasıyla, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti’nin anlaÅŸmasıyla, Tayyare ve Motor Türk Anonim Åžirketi (TOMTAÅž) adı altında faaliyete baÅŸlamış, 1928 yılında, Junkers firmasının yükümlülüklerini yerine getirmemesi sonucu fabrika iflas etti ve Türk Tayyare Cemiyeti fabrikayı satın aldı.
Fabrika, 1931 yılında, Milli Savunma Bakanlığı (MSB) Hava MüsteÅŸarlığı tarafından yeniden açıldı. 1950 yılında fabrika MSB tarafından deÄŸiÅŸtirilerek, 2. Hava Ä°kmal ve Bakım Merkezi olarak faaliyetine devam etmiÅŸtir.
Burada üretilen uçakların, Hava kuvvetleri Müzesi’nde görülebileceÄŸi ifade edilmektedir.
NURÄ° DEMÄ°RAÄž UÇAK FABRÄ°KASI
1936 yılında, Ä°lk Uçak Mühendisimiz Selahattin Alan ile birlikte, BeÅŸiktaÅŸ’ta çalışmalarına baÅŸlayan Nuri DemiraÄŸ, Türk Malı uçaklar yapmayı baÅŸarmıştır.
THK, BeÅŸiktaÅŸ’taki fabrikaya ilk olarak 65 adet planör, sonrasında 10 adet baÅŸlangıç eÄŸitim uçağı sipariÅŸ etti. Planörler, 1937-1938 yıllarında tamamlanarak teslim edildi Nuri DemiraÄŸ’ın BeÅŸiktaÅŸ’taki fabrikada yapılan ve hiç bir bozukluk göstermeden baÅŸarılı uçuÅŸlarına devam eden uçakları, Türkiye’de olduÄŸu kadar yurtdışında da büyük yankılar uyandırmıştı. Hele çift motorlu, barışta yolcu uçağı, savaÅŸta istenildiÄŸi zaman eksiksiz bir bombardıman uçağı görevini yerine getiriyordu Türklerin kendi uçaklarını kendilerinin yapması belli baÅŸlı uçak fabrikalarını endiÅŸelendirmiÅŸtir.
Ä°ngiliz ve Almanlara göre Amerika’nın endiÅŸeleri daha büyük olmuÅŸtur.
Ancak Atatürk öldükten sonra bu alana ilgi azalmış devlet desteÄŸini çekmiÅŸtir.
1939’da THK, sipariÅŸ ettiÄŸi 65 adet uçak zamanında teslimat yapılmaması gerekçeleriyle sözleÅŸmeyi feshetmiÅŸ, Ahmet Emin Yalman’ın kurmuÅŸ olduÄŸu bir ÅŸirket aracılığıyla Ülkemiz Amerika’dan uçak satın almaya baÅŸlamıştır.
Nuri DemiraÄŸ tarafından yapılan uçakları yaklaşık 16000 uçuÅŸ yapmış, hiçbir kaza olmamış, fakat Devlet tarafından destek görmemiÅŸ ve 1950 yılında tüm askeri ve sivil teÅŸebbüsler bir Kanunla kapatılmıştır.
TÜRKÄ°YE’NÄ°N Ä°LK MÄ°LLÄ° LOKOMOTÄ°FLERÄ°
Bozkurt ve Karakurt
Türk iÅŸçi ve mühendislerinden oluÅŸan bir takım tarafından, Sivas’ta çok kısa bir sürede bitirilen Bozkurt Lokomotifi 1961’de hizmete girmiÅŸtir.
Aynı dönemde EskiÅŸehir’deki TülomsaÅŸ firması tarafından Karakurt (lokomotif) Karakurt Lokomotifi de hizmete girmiÅŸtir. Bu 2 lokomotifin en büyük özellikleri ilk yerli Türk lokomotifleri olmasıdır.
Aralıksız, 25 yıl hizmet vermiÅŸler, ekonomik ömürlerini doldurmaları nedeniyle emekliye ayrılmışlardır.
(X) Yerli: Fikri-sınai hakları yurt dışı menÅŸeli bile olsa ülke sınırları içinde üretilen ürünler için verilen addır.
Milli: fikri ve sınai hakları ulusumuza ait olan demektir. Nerede üretilirse üretilsin, bu ürünlere milli denilmektedir.
Yerli ve Milli: Türkiye’de hem tasarımı yapılmış hem de üretilmiÅŸ olan mallar için, "hem milli, hem yerli" ÅŸeklinde tanım yapılmaktadır . Arçelik / Beko buzdolapları gibi