Toplumları sınıflandırmak, ekonomistlerin, üreticilerin ve pazarlamacıların iÅŸine geliyor. Ekonomik harcama gücüne göre kadınları, erkekleri, gençleri, sporcuları, öÄŸrencileri sınıflandırıp o grubun genel özelliklerini tanımladığımızda iÅŸlem tamamlanıyor.
Artık o tanımladığımız gruba dahil olan herkesin harcama potansiyelini yönetmek ve çeÅŸitlendirmek mümkün hale geliyor. Z kuÅŸağı söylemini son 10 yıldır sıklıkla duyuyoruz. Öncelikle Z kuÅŸağı dediÄŸimizde, kimin, neyin tanımlandığını iyi bilmeliyiz.
Z kuÅŸağı kategorisinde yer aldığı ÅŸeklinde gruplandırılan kiÅŸiler, özgürce ekonomik harcama potansiyeline sahip olanlardan oluÅŸmaktadır. Z kuÅŸağı tanımı içinde, Karadeniz yaylasında çay toplayan 20 yaşındaki genç ya da iÅŸsiz olduÄŸu için çeltik tarlasında çalışan 4 yıllık üniversite mezunu 24 yaşındaki kiÅŸi yer almamaktadır.
FÄ°NANSAL SINIFLANDIRMA
Z kuÅŸağının, ekonomik harcama gücüne göre yapılmış olan finansal bir sınıflamadır. Z kuÅŸağı toplumsal bir sınıflama deÄŸil, finansal bir ayrıştırmadır. Bu grupta yer alanlar, Amerika BirleÅŸik Devletleri ve Avrupa BirliÄŸi ülkelerinde, toplumun yüzde 40’ını oluÅŸturmaktadır. Aynı Z kuÅŸağı, ev ihtiyacı için yapılan market alışveriÅŸlerinin ise yüzde 60’ını yapıyorlar. Yani parayı harcayan ve kendi tercihlerine göre ürün seçen önemli bir grup.
Z kuÅŸağın, 1995’ten sonra doÄŸan, küresel ekonominin geleceÄŸini ÅŸekillendirecek grup olarak özellikleri ÅŸunlardır:
• 1995 sonrası dünyaya geldiler.
• Telefon yerine mesajlaÅŸmayı tercih ediyorlar.
• Sosyal medya uzmanı durumundalar.
• 24 saat çevrimiçi (online) kalmayı seviyorlar.
• Kendi stilleri ile kendilerini ifade ediyorlar.
• AlışveriÅŸ sırasında ve sonrasında sosyal medya belirleyicidir.
• DiÄŸer Z kuÅŸağı üyelerinin yorumlarını önemsiyorlar.
• Ürün derecelendirmesi ve puanlamasına hâkimler.
• Zamana karşı bir yarış halindeler.
• Üretmekten çok, tüketmeyi tercih ediyorlar.
YENÄ° KUÅžAÄžIN YENÄ° ‘OLAÄžANI’
Z kuÅŸağı, iÅŸ yaÅŸamında yaptığı iÅŸi çok sevmesine gerek yok. Çalıştığı ÅŸirkete baÄŸlılık, önceliklerinden birisi deÄŸil. Hayaldeki iÅŸ olmasa da sorun yok, belirli gelir ve gerekli ek faydaların olması yeterlidir. Ekonomik gelir ve ek kaynaklar, iÅŸ seçiminde öncelikli parametredir.
Z kuÅŸağı, iyi ve parlak fikirler ile paradan para kazanacağını biliyor. Evlerinin araba garajında kurdukları ekipler ile milyon dolarlık servete ulaÅŸan yazılımcı ve biliÅŸimcilerin efsaneleri ile büyüyor Z kuÅŸağı. Hayallerini kovalamaktan korkmuyorlar. Öyle ya, eskiden bilgiye ulaÅŸmak için aylar gerekliydi, bugün saniyeler içinde tüm bilgilere ulaşıyoruz.
DoÄŸduÄŸu an, dijital dünyaya uyandı bu kuÅŸak. Ä°statistiklere göre ilk 2 yaşına kadar bir çocuÄŸun sosyal medyada yaklaşık 200 fotoÄŸraf ve videosu paylaşılıyor. Z kuÅŸağı insanlar, günün 24 saati çevrimiçi (online) olmak istiyorlar ve dünyanın herhangi bir yerinden arkadaÅŸ sahibi olmak, onlarla tanışmak, görüntülü sohbet ve hatta bir araya gelip buluÅŸmak, bu kuÅŸak için artık çok olaÄŸan bir durum.
Basılı medya, radyo ve televizyon, bu kuÅŸak insanlara ulaÅŸma konusunda artık eski moda kaldılar. Göz teması azaldı, elde tutulan bir ekran için aÅŸağıya doÄŸru bakan postür geliÅŸti. Bu tutum, kimi zaman büyükleri tarafından ilgisizlik, saygısızlık olarak tanımlansa da gerçek öyle deÄŸil.
Beyindeki nükleus akumbens denen 4 çekirdekçik, her bir yeni bilgi ve veri karşılığında, keyif veren serotonin ve dopamin isimli nörotransmitter salgılatıyor. Böylece karşı konulması zor bir ÅŸekilde, yeni bilgi merakı ile durmadan dijital aplikasyonlar arasında geçiÅŸ peÅŸinde bu kuÅŸaÄŸa dahil olanlar.
Sürekli rekabet ile büyütüldü Z kuÅŸağı gençleri. Bu nedenle her zaman en iyisi olmak zorunda hissediyorlar. En iyi okula (!) girmeleri gerekiyor. Her spor maçını kazanmaları gerektiÄŸi gibi, her tartışmadan da galip çıkmak istiyorlar.
Sabır ve sebat kelimeleri, bu grup insanının lügatlarında yazmıyor. Her ÅŸeyin, onlar için hemen, ÅŸimdi olması gerekiyor, zira bunu çoktan hak ettiklerini düÅŸünüyorlar.
ORTAK HAYAL ÅžART
Dünyanın bu yeni gerçekleri içinde, toplumun tamamını kucaklayan eÄŸitim-saÄŸlık-kültür-teknoloji politikaları geliÅŸtirilmesi zorunludur. Zira ülkemiz toplumunda 1995 doÄŸumlu olanlar arasında Z kuÅŸağı tanımına uyanların oranı yüzde 5 civarındadır.
Teknolojiyi içinde bulunduÄŸu çaÄŸ ile orantılı ÅŸekilde yaÅŸamına uygulayanlar ile asgari ücret peÅŸinde günde 12 saat, haftada 6 gün emek, ağır iÅŸgücü ortaya koyanların ortak dünyası, ortak hayalleri olmalıdır. Toplumları bir arada tutan en önemli kavram “ortak hayaller”dir.
Ben doktor Bora Küçükyazıcı, Gölköy Köy Enstitüsü muallimi MüÅŸtak Küçükyazıcı’nın torunu olarak, dijital dünyada çocuk yetiÅŸtirmenin özel bir durum olduÄŸunu hatırlatmak istiyorum. Kendini bilen, yaÅŸadığı toplum ve dünya ile barışık, paylaşımcı ve üretken çocuklar yetiÅŸtirmeliyiz.
Bu konuda hepimize büyük görev düÅŸmektedir. Bilinçli duyarlılık ile durum analizini saÄŸlıklı ÅŸekilde yapmak bunun ilk adımıdır.
DR. BORA KÜÇÜKYAZICI
TIP DOKTORU/AİLE DANIŞMANI & EĞİTİM UZMANI
CUMHURÄ°YET GAZETESÄ°'NDE YAYINLANMIÅžTIR.